Γιατί μελετάμε την «κατάσταση της εργατικής τάξης

 

Η αναφορά στην κατάσταση της εργατικής τάξης σε μια δοσμένη χώρα συνήθως αντιμετωπίζεται από την άποψη των όρων που ζει και δουλεύει ή δε δουλεύει, (υπάρχουν και οι άνεργοι, ο εφεδρικός στρατός), με περιγραφικό τρόπο. Επίσης, με περιγραφικό τρόπο αντιμετωπίζεται συνήθως αυτό που ονομάζεται «ανάγκες της εργατικής τάξης». Μπορεί, βεβαίως, η περιγραφή των όρων και των αναγκών να δίνει την εικόνα των συνθηκών, που ζει και εργάζεται η εργατική τάξη. Όμως η περιγραφή και η εικόνα δεν αρκούν, προκειμένου να συνειδητοποιηθεί μια πραγματικότητα ολοκληρωμένα. Σε κάθε φαινόμενο υπάρχει και η ουσία του, η οποία δε γίνεται αντιληπτή πάντα και κυρίως χωρίς την ανάδειξη όλων των παραγόντων και στοιχείων που τη συνθέτουν. Πολύ περισσότερο που, εξετάζοντας από τη σκοπιά του μαρξισμού – λενινισμού κάθε φαινόμενο της κοινωνικοοικονομικής πραγματικότητας, δεν αρκεί η περιγραφή και η εικόνα, χωρίς την ουσία, τις αιτίες που το εμφανίζουν την εξέλιξή του και τους παράγοντες που την καθορίζουν, προκειμένου να διαμορφώσουμε ολοκληρωμένα γνώμη, εκτίμηση και την επίδρασή του στις κοινωνικοοικονομικές και πολιτικές εξελίξεις. Πάντα, βεβαίως, από τη σκοπιά των πραγματικών συμφερόντων της εργατικής τάξης, αλλά και του ρόλου της στην καπιταλιστική κοινωνία σαν κοινωνική δύναμη, με δοσμένη τη θέση της στο κοινωνικοοικονομικό σύστημα, ως βασική αλλά εκμεταλλευόμενη τάξη.

Επίσης, μελετώντας την κατάσταση της εργατικής τάξης σε μια δοσμένη χώρα πρέπει να παίρνουμε υπ’ όψιν τη δοσμένη φάση εξέλιξης του καπιταλισμού και το δεδομένο ότι αυτή δεν παραμένει στάσιμη, αλλά εξελίσσεται όπως εξελίσσεται και ο ίδιος ο καπιταλισμός. Δηλαδή, η εξέλιξη της κοινωνίας επιδρά στην εξέλιξη της κατάστασης της εργατικής τάξης. Η ανάπτυξη του καπιταλισμού και οι αλλαγές, που συντελούνται στην οικονομία, προκαλούν σημαντικές αλλαγές στην ταξική διάρθρωση της κοινωνίας. Σε άμεση σχέση με την όξυνση των αντιθέσεων και της ταξικής πάλης σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, οι αλλαγές αυτές θέτουν στο επίκεντρο της οικονομικής, ιδεολογικής και πολιτικής πάλης όλα τα προβλήματα, που συνδέονται διαλεκτικά με τις εξελίξεις στο εσωτερικό της εργατικής τάξης και αφορούν την αριθμητική της δύναμη, τη δομή, την κατάσταση, το ρόλο της στη διαδικασία της κοινωνικής παραγωγής και αναπαραγωγής, καθώς επίσης και στην ιστορική της αποστολή.

Η μελέτη της κατάστασης της εργατικής τάξης δεν ενδιαφέρει μόνο από τη σκοπιά της διαπίστωσής της, αλλά από τη σκοπιά της πάλης για το επαναστατικό πέρασμα από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό. Και η εργατική τάξη αντικειμενικά είναι ηγέτιδα κοινωνική δύναμη στην επανάσταση, η μόνη πραγματικά επαναστατική τάξη, γιατί σε διάκριση απ’ όλες τις υπόλοιπες τάξεις και στρώματα της κοινωνίας δεν έχει καμιά ιδιοκτησία σε μέσα παραγωγής, για να θέλει τη διατήρησή της, αναπτύσσεται μαζί με την ανάπτυξη του καπιταλισμού, όταν άλλες τάξεις και κοινωνικά στρώματα μειώνονται, ενώ είναι φορέας των σοσιαλιστικών σχέσεων παραγωγής.
Το ζήτημα της κατάστασης της εργατικής τάξης ως της κυριότερης παραγωγικής δύναμης είναι θεμελιακό, για την ανάλυση και κατανόηση του βαθμού ανάπτυξης του καπιταλισμού.

«Η επιστημονική έρευνα και μελέτη της κατάστασης της εργατικής τάξης, είναι αναγκαία, για να γίνει κατανοητό σε ποιες συνθήκες ζει, εργάζεται, αναπτύσσεται από τάξη «στον εαυτό της» σε τάξη «για τον εαυτό της», να είναι δυνατή η παρακολούθηση των αλλαγών στη διάρθρωση, τις μορφές οργάνωσης και πάλης της για την ανατροπή του καπιταλισμού και την οικοδόμηση της σοσιαλιστικής – κομμουνιστικής κοινωνίας». (Από τη μελέτη του Κέντρου Μαρξιστικών Ερευνών, (ΚΜΕ), «Προσεγγίσεις στην κατάσταση της εργατικής τάξης στην Ελλάδα», έκδοση «Σύγχρονη Εποχή», σελ.16).
Η απάντηση σ’ αυτά τα προβλήματα προϋποθέτει τον ακριβή προσδιορισμό του περιεχομένου της έννοιας «κατάσταση της εργατικής τάξης». Και αντικειμενικά το θεμελιακό στοιχείο για τον προσδιορισμό του περιεχόμενου της είναι οι ταξικές σχέσεις ανάμεσα στην αστική τάξη και την εργατική τάξη, τις δυο βασικές τάξεις της καπιταλιστικής κοινωνίας.

Στο κέντρο των επιστημονικών μελετών των κλασικών του μαρξισμού – λενινισμού ήταν οι σχέσεις ανάμεσα στο κεφάλαιο και την εργασία, ανάμεσα στην αστική τάξη και την εργατική τάξη. Αυτό δεν ήταν τυχαίο, αφού μελετούσαν τον καπιταλισμό ως κοινωνικοοικονομικό σχηματισμό, στον οποίο η αστική τάξη και η εργατική τάξη συνδέονται μεταξύ τους διαλεκτικά. Η ύπαρξη της μιας προϋποθέτει την ύπαρξη της άλλης. «Το κεφάλαιο – γράφει ο Κ. Μαρξ – προϋποθέτει τη μισθωτή εργασία, η μισθωτή εργασία προϋποθέτει το κεφάλαιο. Το ένα προϋποθέτει το άλλο». (Κ. Μαρξ, «Μισθωτή Εργασία και Κεφάλαιο»).

Στο «Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος» επίσης αναφέρεται: «Ολόκληρη η κοινωνία όλο και περισσότερο χωρίζεται σε δύο μεγάλα αντίπαλα στρατόπεδα, σε δύο μεγάλες τάξεις, που βρίσκονται άμεσα αντιμέτωπες η μια με την άλλη: στην αστική τάξη και το προλεταριάτο».

Η εργατική τάξη επισήμαιναν οι κλασικοί του μαρξισμού – λενινισμού, είναι το πιο χαρακτηριστικό προϊόν της μεγάλης βιομηχανίας. Είναι εκείνη η τάξη, που υφίσταται την καπιταλιστική εκμετάλλευση και την κοινωνική καταπίεση. Είναι οι σύγχρονοι μισθωτοί εργάτες, που πωλούν την εργατική τους δύναμη, για να μπορούν να ζήσουν και «ζουν μονάχα τόσο όσο βρίσκουν δουλιά και που βρίσκουν τόσο δουλιά όσο η δουλιά τους αυξάνει το κεφάλαιο». (Κ. Μαρξ, Φ. Ενγκελς, «Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος»).
Η κατάσταση της εργατικής τάξης αποτελεί την πραγματική βάση, πάνω στην οποία εμφανίστηκαν και αναπτύχθηκαν μέχρι σήμερα όλα τα σύγχρονα κοινωνικά κινήματα. Επίσης η κατάσταση της εργατικής τάξης είναι το κριτήριο και για την εκτίμηση της κατάστασης όλων των άλλων εργαζομένων. «Η γνώση των συνθηκών ζωής του προλεταριάτου αποτελεί μια απόλυτη αναγκαιότητα αν θέλουμε να εξασφαλίσουμε ένα στέρεο θεμέλιο στις σοσιαλιστικές θεωρίες καθώς και στις κρίσεις τις σχετικές με τη νομιμότητά τους, να θέσουμε ένα τέρμα σε όλες τις φαντασιοκοπίες και τα φανταστικά επιμύθια pro και contra (υπέρ και κατά )». (Φ.Ενγκελς, «Η κατάσταση της εργατικής τάξης στην Αγγλία»).

Πηγή:  Ριζοσπάστης /Μελέτη του Κέντρου Μαρξιστικών Ερευνών, (ΚΜΕ), «Προσεγγίσεις στην κατάσταση της εργατικής τάξης στην Ελλάδα», έκδοση «Σύγχρονη Εποχή».

Profuso

Ω, πύλες του παραδείσου!

Be first to comment