Διαστημική τεχνολογία

Την περασμένη βδομάδα σημειώθηκαν δύο διαστημικά συσχετιζόμενα ατυχήματα/αποτυχίες.

α) Ο μη-επανδρωμένος πύραυλος Antares από την ιδιωτική εταιρεία Orbital Sciences Corporation εκμισθωμένη από την NASA για να μεταφέρει προμήθειες στον Διεθνή Διαστημικό σταθμό (ISS). Κατά την απογείωση , διαπιστώθηκε σοβαρή βλάβη που οδήγησε τους χειριστές να τον ανατινάξουν για να μην συμβεί κάποιο χειρότερο ατύχημα. Το ατύχημα συνιστά άλλη μια αποτυχία από ιδιωτικές εταιρίες σε διαστημικές αποστολές. Το ενδιαφέρον είναι ότι οι τύποι πυραύλων Antares που κατασκευάζει η συγκεκριμένη εταιρία είναι στην πραγματικότητα τροποποιημένες σοβιετικές μηχανές πύραυλων NK-33, που είχαν σχεδιαστεί και κατασκευαστεί την δεκαετία του ’60 στην ΕΣΣΔ. Σήμερα: <<Οι ΝΚ-33 εισάγονται από την Ρωσσία στις ΗΠΑ και μετατρέπονται σε Aerojet AJ26s, που περιλαμβάνει την αφαίρεση μερικών ηλεκτρονικών, την πρόσθεση αμερικανικών ηλεκτρονικών ακι άλλων εξαρτημάτων και τροποποίηση του συστήματος πλοήγησης>>.  Λογω του ατυχήματος, μερικές ώρες μετά η Ρωσσία εκτόξευσε σε στυλ ρουτίνας και απέστειλε τα απετούμενα εφόδια στον σταθμό.

Η αδυναμία των διαστημικών προγραμμάτων να κατασκευάσουν διαστημική τεχνολογία που να ξεπερνά την Σοβιετική δεν περιορίζεται στις μηχανές. Εδώ και χρόνια είναι γνωστό ότι κατά την τελευταία δεκαετία και την πλήρη αποτυχία του Αμερικανικού διαστημικού προγράμματος, η Ρωσσία ήταν αυτή που έστελνε όλες τις αποστολές της NASA στον Σταθμό με τα περίφημα Σοβιετικής κατασκευής και σχεδιασμού διαστημόπλοια Soyuz τα οποία (είτε τεχονολογικά αντίγραφα τους) είναι τα μόνα σήμερα που πάνε ανθρώπους στο διαστήμα στο Ρωσσικό, Κινέζικο και Αμερικανικό διαστημικό πρόγραμμα (όπως χαρακτηριστικά απεικονίζει η ταινία Gravity, με την ανακρίβεια ότι ο τύπος του αμερικανικού διαστημοπλάνου που καταστρέφετε στην αρχή της ταινίας έχει εδώ και πολλά χρόνια βγει στην σύνταξη λόγω επικίνδυνων προβλημάτων). Τα διάσημα και ”όμορφα” Αμερικανικά Space Shuttles έχουν βγει στην αχρηστία μιας και τα πολλά προβλήματα τους συμπεριλάμβαναν και δύο τραγικές ανατινάξεις που σκότωσαν όλο το πλήρωμα (Columbia και Challenger), ενώ τα σοβιετικά ”παλιοσίδερα” (όπως τα έλεγε κάποτε η NASA) αποτελούν το βασικό σήμερα εργαλείο του διαστήματος.

800px-Model_of_a_Soyuz_spacecraft,_1985

β) Το δεύτερο ατύχημα της περασμένης βδομάδας ήταν η πτώση του Spaceshiptwo της ιδιωτικής εταιρείας Virgin που φιλοδοξεί με αυτό το πρόγραμμα να πάρει τουρίστες στο διάστημα (κρατήσεις έχουν ήδη γίνει), που σκότωσε τον ένα πιλότο και τραυμάτισε σοβαρά τον δεύτερο. Τέτοια θανατηφόρα ατυχήματα έχουν συμβεί ξανά στο παρελθόν στα προγράμματα πολλών χωρών. Υπάρχει όμως μια ουσιαστική διαφορά: Μέχρι σήμερα στα πλαίσια του Αμερικανικού διαστημικού προγράμματος έχουν πεθάνει σε ατυχήματα εν πτήσει συνολικά 23 αστροναύτες με τελευταία φορά το 2003 (Space Shuttle Columbia). Αντίστοιχα στο διαστημικό πρόγραμμα της Σοβιετικής Ένωσης έχουν πεθάνει από ατύχημα εν πτήσει συνολικά 7 άτομα με την τελευταία φορά να είναι το 1971. Από τότε μέχρι και σήμερα κανένα τέτοιο ατύχημα δεν έχει συμβεί στο Σοβιετικό ή μετέπειτα Ρωσσικό πρόγραμμα παρά τις αλλεπάληλες αποστολές. Ειδικοί θεωρούν ότι η σημαντική αυτή διαφορά έγκειται και στο ζήτημα του χρηματικού κόστους που ταλανίζει την NASA που παραβλέπει σημαντικά ζητήματα της ασφάλειας.

soviet-space-program-propaganda-poster-17

Και μας τι μας νοιάζει; Ίσως να αναρωτιούνται πολλοί πως μπορεί να επηρεάζει την καθημερινότητα των πολιτών και μη αυτή η είδηση. Αυτό είναι ένα πολύπλοκο ζήτημα αλλά το επιχείρημα μου στηρίζεται σε δύο άξονες: στον επικοινωνιακό και τον τεχνικό. Ο πρώτος έχει να κάνει με την επικοινωνιακή παντελή απαξίωση του εργατικού κινήματος και πιο συγκεκριμένα των επιτευμάτων του ισχυρότερου εργατικού κράτους στην ιστορία, του Σοβιετικού. Αυτό δεν έχει σημασία δευτερεύον για παλιές νοσταλγίες, αλλά είναι μάλλον ο έλεγχος της κοινής γνώμης για ζητήματα που αφορούν το παρελθόν με σκοπό την εκμετάλλευση του μέλλοντος. Το σπίλωμα των μεγάλων αλμάτων του Σοβιετικού κράτους σε θέματα επιστήμης και τεχνολογίας δίνει την δυνατότητα στους λασπολόγους να δημιουργήσουν συνειδήσεις για μια κοινωνία και ένα οικονομικό μοντέλο που σύμφωνα με τα λεγόμενά τους ήταν “πολύ κατώτερο του καπιταλιστικού” και γι’ αυτό “κατέρρευσε” (την ίδια ώρα μάλιστα που χρησιμοποιούν την τεχνολογία του). Για να δώσουμε μια γεύση από την αλλαγή στάσης των δυτικών ΜΜΕ στο ζήτημα αυτό μπορεί κάποιος να διαβάσει το άρθρο του 1954 στο Αμερικανικό περιοδικό Foreign Affairs το οποίο καλούσε τις δυτικές δυνάμεις να μην υποτιμούν την εξέλιξη της τεχνολογίας στην ΕΣΣΔ. Με την επικράτηση της παλινόρθωσης του καπιταλισμού στο ανατολικό μπλoκ και τα γνωστά αποτελέσματα της θεωρίας των δύο άκρων, επιταχύνθηκε μια διαδικασία στόχος της οποίας ήταν η όσο πιο δυτικά φιλτραρισμένη πληροφόρηση σε σχέση με την ΕΣΣΔ (πόσο λίγα ξέρουμε σήμερα για την επιστήμη και την κοινωνία στην ΕΣΣΔ που δεν γράφτηκαν από Δυτικά προσκείμενους διανοητές; Πόσες πληροφορίες μπορούμε να βρούμε είτε στα ελληνικά είτε στα αγγλικά για την ζωή ΕΣΣΔ γενικότερα;). Το ζήτημα της τεχνοεπιστήμης ήταν ζωτικό για να προωθηθούν τα κατάλληλα συμπεράσματα (το ζήτημα της τεχνοεπιστήμης είναι επίσης κεντρικό ζήτημα του καπιταλιστικού μοντέλου), όπως για παράδειγμα τι μπορεί να κάνει η εργατική τάξη όταν αντιληφθεί τα συμφέροντά της και οικοδομήσει ένα σύστημα που θα υπηρετεί τον λαό και την κοινωνία παρά τα συμφέροντα μιας μικρής ελίτ.

Εκτός βέβαια από την ψυχροπολεμική επιχειρηματολογία, υπάρχει και η τεχνική πλευρά του ζητήματος. Οι αποστολές στο διάστημα ήταν και είναι ένδειξη ανώτατου επιπέδου τεχνολογικής και επιστημονικής κατάρτισης του προσωπικού καθώς και ανάπτυξης στον παραγωγικό τομέα. Πολλές από τις τεχνολογίες που αντιλαμβανόμαστε σήμερα σαν καθημερινές και αυτονόητες έχουν αφετηρία σε επιστημονικά εργαστήρια που ασχολούνταν με τις διαστημικές αποστολές. Επίσης κάποιες άλλες προστίθενται στις παραγωγικές δυνάμεις και την οικοδόμηση νέων υποδομών σε μια κοινωνία. Γι αυτό το λόγο, το ζήτημα της διαστημικής τεχνολογίας, αν και δεν έχει σήμερα θέση στις καθημερινές στήλες των αστικών ΜΜΕ (όπως για παράδειγμα την δεκαετία του 1960 όταν και ήταν ένας κεντρικός άξονας προπαγάνδας για το πιο είναι το καλύτερο και πιο προηγμένο σύστημα), είναι σημαντικό με την έννοια ότι μπορεί να δώσει σπέρματα σκέψης πέρα από την κυρίαρχη αφήγηση σε ένα κεντρικό ζήτημα της ανθρώπινης ζωής, την επιστήμη και την τεχνολογία. Στην “κούρσσα” του διαστήματος, η εκλιπούσα Σοβιετική Ένωση είναι ακόμη καλύτερη (με την έννοια της δημιουργίας τεχνολογίας που να αντέχει στον χρόνο και να δουλεύει) από τις τρεις μεγάλες υπερδυνάμεις του σήμερα…μαζί.

Profuso

Ω, πύλες του παραδείσου!

Be first to comment