Η βιομηχανία δεδομένων πουλάει την ζωή σας

Η βιομηχανία πώλησης δεδομένων είναι για τα καλά εμπεδωμένη πλέον στην καθημερινότητά μας, χωρίς βέβαια να είναι απαραίτητο το κοινό να γνωρίζει πως. Δεν είναι μυστικό για παράδειγμα το γεγονός ότι οι “δωρεάν” υπηρεσίες που προσφέρονται από τις πιο κερδοφόρες πλέον επιχειρήσεις στον κόσμο (όπως για παράδειγμα η Google, Facebook και τόσες άλλες), είναι στην ουσία όχι απλά πληρωμένες με τρίτους τρόπους αλλά και δεδουλευμένα τα οποία δεν πληρώνονται στους κατόχους και δημιουργούς των δεδομένων αυτών (πχ. των χρηστών). Το περιοδικό Wire, από τα πλέον γνωστά περιοδικά για την προώθηση της “ηλεκτρονικής κουλτούρας” και την εξοικείωση του κοινού σε θέματα που αφορούν την τεχνολογία, δημοσίευσε πρόσφατα ένα άρθρο με το οποίο δίνει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πως δουλεύει η βιομηχανία δεδομένων. Γιατί πρέπει να μας ενδιαφέρει αυτό; Αυτό είναι ένα ζήτημα που σαφώς δεν μπορεί να απαντηθεί απλά σε ένα άρθρο. Για αρχή, ας δούμε πως επηρεάζει άμεσα την ζωή εκατομμύρια ανθρώπων σε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.

WIRED Magazine (αποσπάσματα άρθρου από το τεύχος του Νοεμβρίου)

Madhumita Venkataramanan

(…) Η οικονομία των προσωπικών δεδομένων που συλλέγονται από δημόσια αρχεία και από την ιδιωτική μας ζωή έχει αυξηθεί αδυσώπητα σε μια επιχείρηση πολλών δισεκατομμυρίων λιρών παρακολούθησης, αρχειοθέτησης και πώλησης των προσωπικών στοιχείων. Η συμπεριφορά μας καταγράφεται κάθε φορά που συσχετιζόμαστε με τον διαδικτυακό περιβάλλον το οποίο είναι παράγωγο των εφαρμογών και των υπηρεσιών που χρησιμοποιούμε καθημερινά – από τα geolocation και τα cookies μέχρι τα κοινωνικά δίκτυα και τις συναλλαγές των πιστωτικών μας καρτών. Η επιπλέον ενίσχυση των πληροφοριών από τα δημόσια έγγραφα όπως τα εκλογικά στοιχεία των εγγεγραμμένων πολιτών, τα καθημερινά δρομολόγια και τις αναρτήσεις των κοινωνικών μέσων ενημέρωσης και ψυχαγωγίας, αν και αθώα δεδομένα, αποκαλύπτουν πολλά.

(…) Η ζωή σας απλά έχει μετατραπεί σε ένα πακέτο δεδομένων με σκοπό την πώλησή του. Εν τέλει, είσαι ο ίδιος ένα προϊόν.

Σύμφωνα με την οδηγία της Ευρωπαικής Προστασίας Δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (οτιδήποτε επιτρέπει σε τρίτους να συνδέσουν πληροφορίες από ένα άτομο, όπως διεύθυνση, αριθμός πιστωτικής κάρτας, ποινικό μητρώο) έχει την δυνατότητα να πωληθεί σε τρίτους μόνο με την συγκατάθεσή σας και από την στιγμή που έχει αφαιρεθεί το όνομά σας και κωδικοί όπως National Insurance number (αριθμός φορολογικής ταυτοποίησης).  Τουναντίον, στοιχεία όπως το Postcode (Ταχυδρομικός Κώδικας), την ηλικία και το φύλο είναι διαπραγματεύσιμα, αφού δεν αποτελούν προσωπικά στοιχεία αλλά δεδομένα “ψευδώνυμου χαρακτήρα”. (…) Ο Joss Wright του πανεπιστημίου της Οξφόρδης από το Internet Institute υποστηρίζει ότι “αν ξέρω που κατοικείτε, τον μισθό σας, την κατάσταση της υγείας σας και των συνηθειών σας, τότε τι είναι ένα όνομα;”

(…) H σχέση της υγείας με τα δημογραφικά δεδομένα είναι πια γεγονός. Το NHS στην Αγγλία εγκατέστησε από το 2001 με την χρήση των υπηρεσιών των νοσοκομείων μια “ψευδωνυμική” βάση δεδομένων με το όνομα Hospital Episode Statistics (HES) συμπεριλαμβανομένης κάθε ξεχωριστής περίπτωσης ασθενών με βάση την ημερομηνία γέννησης, το φύλο και την διεύθυνση κατοικίας.

Μια δημοσιευμένη λίστα καταγράφει αυτά τα δεδομένα από κοινού με την εταιρεία συμβούλων McKinsey, Bupa και από τον Ιούλιο με την φαρμακευτική εταιρεία AstraZeneca και με την Experian μια παγκόσμια εταιρεία πληροφοριών και υπηρεσιών που συλλέγει πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένων ταχυδρομικούς ιστορικούς κώδικες, το φύλο και τις συνήθειες του τρόπου ζωής.

Τα δεδομένα της κινητής μας τηλεφωνίας έχουν ήδη τεθεί υπό παρακολούθηση και πωλούνται “ανώνυμα” με ένα ειδικό αριθμό MAC. O Seth Schoen, επικεφαλής τεχνολογικών θεμάτων της Electronic Frontier Foundation, υποστηρίζει ότι “τα τελευταία δύο χρόνια μια ολόκληρη βιομηχανία έχει αναπτυχθεί γύρω από την παρακολούθηση των εκπομπών σημάτων Wi-Fi.” Η συσκευή τηλεφώνου πρέπει μόνο να είναι ανοικτή. “Διαθέσιμες δωρεάν εφαρμογές οι οποίες ζητούν την γεωγραφική τοποθεσία σας λαμβάνουν τα δεδομένα τα οποία καταχωρούνται και στέλονται αυτόματα πίσω στους προγραμματιστές και μετά πωλούνται σε διαφημιστές εταιρείες. Γι’ αυτό είναι και δωρεάν”, καταλήγει ο Schoen.”

Στις αρχές του έτους, ο Ross Anderson, μηχανικός ασφαλείας του πανεπιστημίου του Cambridge, διαπίστωσε ότι τα δεδομένα του NHS είχαν πουληθεί μεταξύ άλλων στο Institute and Faculty of Actuaries, το οποίο χρησιμοποιήσε τα δεδομένα για να υπολογίσει και να προβλέψει τον κίνδυνο ανάπτυξης κρίσιμων ασθενειών με σκοπό την “βελτίωση της ακριβούς τιμολόγησης” (την αύξηση του κόστους ασφάλισης).

Παρά τον σάλο που έχει προκαλέσει στο τύπο, το NHS προχωρά στην επόμενη φάση, του σχεδίου των ανοικτών διαθέσιμων δεδομένων – την αποδεύσμευση δηλαδή των δεδομένων όλων των ιατρών (GP) του NHS, το επονομαζόμενο Care.data. Τα κωδικοποιημένα στοιχεία θα περιλαμβάνουν παραπομπές σε ειδικούς ιατρούς, διαγνώσεις, συνταγές του NHS, οικογενειακό ιστορικό, εμβολιασμούς, αποτελέσματα εξετάσεων αίματος, , BMI, συνήθειες καπνίσματος / αλκοόλ κλπ – για τον καθένα που χρησιμοποιεί το NHS στην Αγγλία, που χρονολογείται από τον Απρίλιο του 2013.

Το  Care.data ισχυρίζεται ότι δεν θα μοιραστεί τα δεδομένα με εμπορικούς οργανισμούς και θα χρησιμοποιηθούν μόνο για ερευνητικούς σκοπούς. Ωστόσο, τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους το Κέντρο Πληροφοριών Υγείας και Κοινωνικής Φροντίδας (HSCIC – Health and Social Care Information Centre), αποκαλύπτει ότι τα δεδομένα του HES είχαν δοθεί σε περισσότερες από 1.000 επιχειρήσεις. Ορισμένες από τις εταιρείες δόθηκε άδεια εμπορικής επαναχρησιμοποίησης των δεδομένων και σύμφωνα με Sam Smith, συνιδρυτή της ομάδας εκστρατείας MedConfidential του Ηνωμένου Βασιλείου “Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να πωλούν τα δεδομένα.”

Μέχρι και τον Αύγουστο του 2013, μια σειρά από 12 είδη κάδων ανακύκλωσης στο σταθμό Bank (στο κέντρο δηλαδή του Λονδίνου) του μετρό είχαν πάρει τους συγκεκριμένους κωδικούς MAC των τηλεφώνων μέσω του wi-fi χωρίς την παραμικρή γνώση των κατόχων.

(…) Η εταιρεία ShopperTrak του Σικάγου μετρά τους ανθρώπους που περνούν από την Godiva επί της Regent Street μέσω των τηλεφώνων τους, και τροποποιεί την οθόνη αναλόγως.

Η οθόνη στο προαύλιο του Southwark Tesco έχει μια κάμερα εγκατεστημένη από την Amscreen του Λονδίνου όπως και σε άλλα 500 καταστήματα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο Mike Lemmings, επικεφαλής της Amscreen του μάρκετινγκ και της προώθησης προϊόντων λέει: “Οι οθόνες δεν είναι απλά παθητικές τηλεοράσεις… Ο αλγόριθμος μπορεί ν’ αναγνωρίζει αυτόν που στέκεται μπροστά στην κάμερα και να αποθηκεύει έτσι στοιχεία όπως το φύλο, την ηλικία και επίσης την καταγραφή του χρόνου και της τοποθεσίας.

(…) Χρησιμοποιώντας το πρόγραμμα περιήγησης μου στον υπολογιστή (browsing activity) ο Eyeota (μια data-analytics profiler) χρησιμοποιεί ένα cookie (…) το οποίο γνωρίζει περισσότερα για μένα από ότι οι γείτονές μου.

Ο Eyeota αγοράζει επίσης δεδομένα από τη βάση δεδομένων του μάρκετινγκ Experian, το Mosaic: μια συλλογή από 15 δημογραφικές ομάδες και 66 είδη τρόπους ζωής (lifestyle types) βασιζόμενα στον ταχυδρομικό κώδικά σας.

 

Leave a Reply