Ο πολυς David Graeber ή ”On the phenomenon of bullshit intellectualls”

     O γνωστός ανθρωπολόγος David Graeber βάλθηκε να μας αποδείξει ότι είναι ένας από τους πιο υπερεκτιμημένους ‘radical’ διανοούμενους της εποχής. Το γεγονός της ευρείας σημασίας που παίρνει είναι δείγμα της φτώχιας της θεωρίας σήμερα. Με αφορμή το πρόσφατο του άρθρο με τίτλο ”Οn the phenomenon of bullshit jobs’‘  ,αλλά και ένα λίγο παλιότερο, ο αυτοαποκαλουμενος ‘αναρχικός’, μας δείχνει την αβάσταχτη μετριότητα του.

   Στο εν λόγω άρθρο ο κ.Graeber διερωτάται γιατί η πρόβλεψη του Keynes για μείωση του χρόνου εργασίας στις 15 ώρες την εβδομάδα λόγω τεχνολογικής ανάπτυξης δεν επαληθεύτηκε και αντί αυτού έχουμε σήμερα ανθρώπους να δουλέυουν 40 και 50 ώρες για χαμηλούς μισθούς και μια πληθώρα ‘άχρηστων’ εργασιών. Η απάντηση του είναι η εξής: ”Η απάντηση ξεκάθαρα δεν είναι οικονομική: είναι ηθική και πολιτική. Η κυρίαρχη τάξη κατάλαβε ότι ένας ευτυχισμένος και παραγωγικός πληθυσμός με ελεύθερο χρόνο στα χέρια του είναι θανάσιμος κίνδυνος” (και πως εξηγεί ο Graeber την τεράστια σημερινή ανεργία αφού το σύστημα θέλει να μας κρατά απασχολημένους αλλιώς θα γίνουμε άτακτοι;). Αλλού τονίζει με την αθωότητα ενός ”πρωτόγονου” που βλέπει πρώτη φορά τηλεόραση: ”Είναι λες και κάποιος εκεί έξω επινοεί άσκοπες δουλείες μόνο και μόνο για να μας κρατά να δουλεύουμε. Και εδώ ακριβώς κρύβεται το μυστήριο. Στον καπιταλισμό αυτό είναι που ακριβώς δεν έπρεπε να συμβεί” και ”…μέσω μιας παράξενης αλχημείας που κανένας δεν μπορεί να εξηγήσει…” (Υπάρχει ένα άγνωστο βιβλίο που λέγεται ”Το Κεφάλαιο”, το χεις ακουστά; ρίξτου μια ματιά. Υπάρχει και εικονογραφημένο για αρχάριους).

  Τι σημαίνει το συμπέρασμα ότι το ζήτημα είναι ηθικό και πολιτικό και όχι οικονομικό; Τι σημαίνει ότι η υπερβολική μας εργασία βασίζεται πάνω στην πίστη μας στην ιδεολογία των κυρίαρχων να δουλεύουμε περισσότερο; Τι σημαίνει η φράση ”η κυρίαρχη τάξη κατάλαβε ότι ένας ευτυχισμένος και παραγωγικός πληθυσμός με ελεύθερο χρόνο στα χέρια του είναι θανάσιμος κίνδυνος”; Σημαίνει ότι αν η κυρίαρχη τάξη το αποφάσιζε, θα άφηνε τον πληθυσμό να έχει περισσότερο χρόνο και να είναι ευτυχισμένος και δεν θα είχαμε πρόβλημα με bullshit jobs, κουραστικά ωράρια κτλ. Αφού το πρόβλημα είναι ηθικοπολιτικό είναι τότε θέμα απόφασης. Αρκεί λοιπόν να πείσουμε την κυρίαρχη τάξη είτε μέσω πειθούς είτε μέσω της ανυπακοής μας στις ιδέες τους να αποφασίσει να μας προσφέρει καλύτερη ζωή και καλύτερες δουλείες και το πρόβλημα θα λυνόταν. Θα λυνόταν μέσα στις ίδιες σχέσεις παραγωγής, στις ίδιες σχέσεις ιδιοκτησίας, με την αγορά, την εμπορευματικοποιημένη εργασία κ.ο.κ. Ο αντικαπιταλιστής Graeber επανανακαλύπτει την σοσιαλδημοκρατία και τον καπιταλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο.

  Και αν κάποιος έλεγε ότι κάνουμε ένα λογικό άλμα, μια υπόθεση, αν πούμε ότι ο Graeber εννοεί αυτό (παρόλο που δεν χρειάζεται να το εννοεί: είναι το πρακτικό συμπέρασμα που βγαίνει από την θεώρηση του), μην ανησυχείτε, φρόντισε ο ίδιος να μην αφήσει χώρο για παρεξηγήσεις. Σε ένα άλλο σχετικά πρόσφατο του άρθρο με τίτλο Δεν υπάρχει ανάγκη για όλον αυτόν τον οικονομικό σαδομαζοχισμό” επιβεβαιώνει την ριζοσπαστικότητα του. Πατώντας πάνω στην υπόθεση με τον λάθος αλγόριθμο στον οποίο υποτίθεται οφείλονται οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές μας ρίχνει και άλλη πατάτα η οποία ψήθηκε πολύ στην αριστερά: η λιτότητα και οι λοιπές πολιτικές δεν οφείλονται στην λογική και τις ανάγκες του κεφαλαίου αλλά σε ένα μαθηματικό λάθος και αν η Ε.Ε. το μάθαινε πιο νωρίς θα γλυτώναμε όλον αυτό τον σαδομαζοχισμό. Γράφει και κει το σουξέ του: η λιτότητα δεν ήταν ποτέ στην πραγματικότητα μια οικονομική πολιτική: στην τελική πάντα αφορούσε την ηθική (morality)” και συνεχίζει να μας δώσει την λύση για την Ευρωπαική κρίση: Την πρόταση δύο οικονομολόγων που προτείνουν ”μια ιδιοφυή μεν, κομψή δε, λύση στην κρίση των ευρο-ομολόγων” που συνίσταται στην έκδοση κάποιων ομολόγων με μια ιδιαίτερη νομική υπόσταση που θα ρυθμίσει καπως τα επιτόκια και εβριμπόντι γουιλ μπι χάππι.

  ”Γιατί αυτό το σχέδιο δεν έχει υιοθετηθεί;” απορεί ο διανοούμενος. ”Κανένας δεν είναι σίγουρος ποιος είναι ο πραγματικός λόγος, πέρα από ίσως ένα ενστικτώδης γραφειοκρατικό φόβο του άγνωστου”(sic!).

  Και συνεχίζει: ”Δεν είναι καν καθαρό ότι κάποιος θα πληγεί από τέτοιο σχέδιο. Οι επενδυτές θα είναι ευτυχισμένοι. Οι πολίτες θα βλέπαν γρήγορη ανακούφιση από τις περικοπές.[…] Αν οι πολιτικοί το αρνηθούν- όπως το έχουν κάνει μέχρι τώρα- είναι δύσκολο να δούμε οποιονδήποτε άλλο λόγο πέρα από ωμή δυσπιστία στην σκέψη ότι το σύγχρονο ηθικό δράμα του σύγχρονου καιρού μπορεί να είναι στην πραγματικότητα τίποτε άλλο από προιόν κακής θεωρίας και λανθασμένων δεδομένων”.

  Το δράμα της εποχής μας, μας λέει ο δήθεν radical, anarchist διανοούμενος, οφείλεται μάλλον σε λανθασμένα δεδομένα και στατιστικά και θεωρητικά λάθη, και αν το αρνιόμαστε αυτό είμαστε και δύσπιστοι. Δεν είναι συνειδητές πολιτικές που βασίζονται στην ανάγκη του κεφαλαίου για νααποδώσει όλο και περισσότερο κέρδος και ότι αυτό πηγάζει από τις βάσεις του συστημάτος. Όχι, θα βγάλουμε κάτι ομόλογα και όοολοι μαζί θα είμαστε ευτυχισμένοι, επενδυτές και πολίτες.

Bullshit!!

 

  Υ.Γ. Περί ”άχρηστων” δουλείων: Πολύ λίγες είναι οι όντως άχρηστες δουλείες και όχι τόσες όσες λέει ο Graeber. Από την οπτική του καπιταλισμού, όποια δουλειά παράγει κέρδος/υπεραξία είναι παραγωγική ό,τι κι αν είναι το αντικείμενο της ή είναι ”αναπαραγωγική”, όπως η δουλεία κρατικών υπαλλήλων που δεν βγάζουν άμεσο κέρδος για κεφαλαιοκράτες αλλά απαιτούνται για την αναπαραγωγή του συστήματος. Βέβαια από την οπτική μιας οικονομίας που θα λειτουργούσε με βάση τις ανθρώπινες ανάγκες τότε μπορούμε να βγάλουμε πολλές δουλείες άχρηστες και θα είχαμε δίκαιο, αλλά ο Graeber βάζει το ερώτημα του και κρίνει αυτές τις δουλείες με βάση τον καπιταλισμό και την σημερινή κοινωνία και θεωρεί ότι πολλοί εργαζόμενοι π.χ. στο τμήμα ”ανθρώπινου δυναμικού” μιας εταιρίας είναι άχρηστοι για την εταιρεία και την οικονομία και δημιουργήθηκαν μόνο για να κρατάνε τους ανθρώπους απασχολημένους. Αυτές όμως οι δουλείες είναι απαραίτητες για να μπορεί να υπάρχει η καπιταλιστική εταιρεία και για την παραγωγή και την αναπαραγωγή της σημερινής κοινωνίας.

Profuso

Ω, πύλες του παραδείσου!

Be first to comment