Χιπστερισμός: το ανώτατο στάδιο του μεταμοντερνισμού

”Όχι τυχαία και τα δυο μεγάλα έργα της ωριμότητας του Μαρξ, που επιχειρούν να παρουσιάσουν την καπιταλιστική κοινωνία στο σύνολο της και να δείξουν το βαθύτερο χαρακτήρα της, αρχίζουν με την ανάλυση του εμπορεύματος. Πράγματι, δεν υπάρχει πρόβλημα σ’αυτή τη βαθμίδα ανάπτυξης της ανθρωπότητας που να μην παραπέμπει, σε τελευταία ανάλυση, σ’αυτό το ζήτημα και η λύση του να μην πρέπει να αναζητηθεί στη λύση του αινίγματος της δομής του εμπορεύματος.[…] πράγματι, μπορεί να ανακαλυφθεί στη δομή της εμπορευματικής σχέσης το μοντέλο όλων των μορφών αντικειμενοποίησης και όλων των αντίστοιχων σ’αυτές μορφών της υποκειμενικότητας στην αστική κοινωνία”

Γκ. Λούκατς, Ιστορία και ταξική συνείδηση

Εκ πρώτης όψεως, κοιτώντας και τον τίτλο, είναι πιθανόν κάποιος να θεωρήσει πως το κείμενο είναι μια μεγάλη τρολλία απέναντι σε κάτι που λατρεύουμε να μισούμε. Αλλά όχι! Δεν είναι τρολλιά, είναι μια διαλεκτικο-υλιστική ανάλυση αυτού που το αναγνωρίζουμε όταν το δούμε, το αντιπαθούμε αλλά μας είναι αρκετά δύσκολο να περιγράψουμε και να συγκεκριμενοποιήσουμε τι ακριβώς είναι. Αλλά αυτή μας η αντιπάθεια δεν μπορεί να είναι αδικαιολόγητη. Είμαστε σίγουροι ότι κάτι δεν πάει καλά, κάτι είναι σάπιο, κάτι μας βρωμάει και μας προκαλεί ενστικτωδώς μια αποστροφή. Αυτό δεν έχει να κάνει με διαφορετικά αισθητικά γούστα (αντιθέτως, ενίοτε μπορεί και να συμβαδίζουν) αλλά με κάτι βαθύτερο το οποίο μας ταλανίζει. Ας προσπαθήσουμε να ξορκίσουμε λοιπόν αυτό το φάντασμα που πλανιέται γύρω μας. Τα φαντάσματα φεύγουν όταν μάθεις τι θέλουν. Τι θέλει λοιπόν το Χίπστερ; Che vuoi? Ποιο είναι το νόημα του, το περιεχόμενο του; Ο γρίφος του Χιπστερ, είναι ο γρίφος του εμπορεύματος.

hipster_scarf_calm_down

Το παλεστινιακό φουλάρι. Κάποτε σύμβολο αντι-μπεριαλιστικού αγώνα

Αυτό που μπορούμε εύκολα να παρατηρήσουμε είναι ότι το Χίπστερ δεν έχει δικό του περιεχόμενο. Όλη του η αισθητική καταβροχθίζει αισθητικά στοιχεία από κουλτούρες άλλου χρόνου και τόπου. Μουσική, ντύσιμο, τέχνη, αποχρώσεις φωτογραφιών, σύμβολα κινημάτων και ιδεολογίες από όλες τις δεκαετίες του 20ου αλλα και του 19ου αιώνα συνθέτουν την συνεχώς κινούμενη αισθητική αυτή εμπειρία. Μπορεί να οικιοποιηθεί, να κάνει δικό του, οτιδήποτε. Τιποτα δεν είναι ταμπού, τίποτα δεν μπορεί να ξεφύγει από το χίπστερ, τίποτα δεν υπάρχει από το οποίο να μην μπορεί να αντληθεί αισθητική απόλαυση και διασκέδαση. Μέχρι και το σύμβολο του κομμουνισμού, τον οποίο συνήθως οι χίπστερ απεχθάνονται σαν ο διάολος το λιβάνι, δεν γλίτωσε από το να γίνει ένα από τα πιο must t-shirt την δεκαετία 2000 (για να μην αναφέρθουμε και στην λατρεία του σοβιετικού agit-prop, ίσως του πιο ευρέως χρησιμοποιημένου είδους γραφικού σχεδιασμού απο τους Χίπστερ).

Ας μην εκλάβουμε εδώ τον χιπστερισμό μόνο σαν κάποια παιδιά με μεγάλα γυαλιά και instagram αλλά σαν κάτι πολύ ευρύτερο: μια κουλτούρα, μια κυρίαρχη πολιτισμική ”λογική” που στην Ελλάδα έχει σαν βασικούς φορείς, μεταξύ άλλων: την Athens voice, την lifo, την Καθημερινή, το αξιαγάπητο Protagon, το ”Βερολίνο” και την ”Βαρκελώνη” (σαν σημαίνοντα-κλειδία μέσα στο φαντασιακό του Έλληνα χίπστερ), την Δημουλά και τους Ατενίστας, τον φιλελεύθερο ή την ”υπεύθυνη αριστερά” και τον Καμίνη. Επίδοξοι αντιγραφείς αυτών στην Κύπρο είναι τα free-press όπως ”Avant-Garde”, ”City”, ”Cyprus Dossiers”, ”Infonistas” κ.α.

Αυτή η μορφή συνείδησης μπορεί να γίνει κατανοητή μόνο με βάση τις αντιφάσεις της υλικης της βάσης. Είναι η ανώτερη έκφραση της μεταμοντέρνας κουλτούρας, και ως τέτοια πηγάζει μέσα από την βαθύτερη ουσία του προτσες του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής και έχει την αντιστοιχία του στο ανάλογο βαθμό της ”πραγματικής υπαγωγής” των κοινωνικών σχέσεων στο κεφάλαιο. Είναι η υλοποιημένη ιδεολογία των κυρίαρχων κοινωνικών μορφών: του εμπορεύματος και του χρήματος. [1]

Το Χιπστερ, μέρος του θεάματος, ”αν γίνει κατανοητό στην ολοτητα του, ειναι το αποτέλεσμα και συναμα το σχεδιο του υπάρχοντος τρόπου παραγωγής…..ειναι η πανταχού παρούσα επιβεβαίωση της επιλογής που ήδη εγινε μες την παραγωγή, και η κατανάλωση που της αντιστοιχεί.” (Κοινωνία του θεάματος)

Δεν μπορούμε λοιπόν παρά να βασιστούμε στο εμπόρευμα. Το εμπόρευμα, όπως αναλυτικά εξήγησε ο Μαρξ, διάγει μια διπλή ζωή, έχει μια εγγενώς αντιφατική φύση. Είναι παράλληλα αξία χρήσης και αξία ανταλλαγής. Αξία χρήσης έχουν όλα τα παραγόμενα αγαθά. Είναι η ‘ουσία’ τους, ο λόγος για τον οποίο έχουν φτιαχτεί. Δεν είναι μια ποσοτική αξία (πόσο κοστίζει) αλλά ποιοτική: η αξία χρήσης ενός παπουτσιού είναι το ότι φοριέται, το μαχαίρι χρησιμεύει για να κόβεις κ.ο.κ. Αν ένα αγαθό πουλιέται τότε αποκτάει και μια αξία-ανταλλαγής. Αυτή η αξία είναι ποσοτική και είναι κάτι σαν την τιμή, πόσο κοστίζει ένα αντικέιμενο για να ανταλλαχθεί, να αγοραστεί. Π.χ. Η αξία ανταλλαγής ενός παντελονιού ισοδυναμεί με 5 ψωμιά και βασίζεται στην ποσότητα κοινωνικά αναγκαίας εργασίας που περιέχει ένα εμπόρευμα. Στον καπιταλισμό, η αξία-ανταλλαγής είναι κυρίαρχη και παραμερίζει σε δεύτερη μοίρα την αξία-χρήσης. Αυτό που ενδιαφέρει την αγορά είναι το πόσο κέρδος θα βγάλει από το αγαθό και όχι για το τι θα χρησιμεύσει και οι άνθρωποι συναντούν ο ένας τον άλλο σαν ανταλλαγείς εμπορευμάτων. Το χρήμα είναι το εμπόρευμα-μεσολαβητής (που έχει μόνο αξία-ανταλλαγής και όχι αξία-χρήσης) που εκφράζει την αξία ανάμεσα στα εμπορεύματα. Ο κύκλος του εμπορεύματος είναι Χ-Ε-Χ’. Χρήμα-εμπόρευμα-χρήμα με κέρδος. Ο καπιταλιστής βάζει χρήμα για να πάρει εμπόρευμα, πουλάει το εμπορεύμα με στόχο να πάρει πιο πολύ χρήμα από όσο έδωσε. Ο κύκλος ξεκινάει από το χρήμα και καταλήγει στο περισσότερο χρήμα. Ο καπιταλιστής θέλει να πουλήσει και να βγάλει π.χ. 1 εκατ. Ευρώ. Δεν τον ενδιαφέρει εάν αυτό θα γίνει με παπούτσια, όπλα ή μαραπέλλες (το ”συγκεκριμένο”), τον ενδιαφέρει η ”αφαίρεση”’, ο αριθμός των ευρώ.

Το χρήμα (εμπόρευμα κι αυτό) διάγει έναν ασταμάτητο κύκλο επιστρέφοντας αυξανόμενο (Χ-Χ’).Ενώ π.χ. το εμπόρευμα-παπούτσι διατηρεί έστω και σαν δυνατότητα την αξία χρήσης του, το συγκεκριμένο του περιεχόμενο, το πρωταρχικό του νόημα, δηλαδή: το να φορεθεί, το χρήμα είναι ένα εμπόρευμα που δεν έχει συγκεκριμένο περιεχόμενο γιατί αντιπροσωπεύει μόνο αφηρημένη εργασία και χρησιμεύει στο να μετατρέπει τα αντικείμενα στην δική του αφαίρεση. Δηλαδή στο να ποσοτικοποιηθούν οι διαφορετικές ποιότητες των αντικειμένων, μετατρέποντας τα στον εαυτό του για να εκφραστούν σε αφηρημένους αριθμούς (π.χ. 10 ευρώ) ούτως ώστε να μπορέσουν να ανταλλαχθούν. Διάγει έναν κύκλο ξεκινώντας από τον εαυτό του σαν κάτι αφηρημένο (Χ-10 ευρώ) παίρνει κάτι συγκεκριμένο (Ε-παπούτσια) με σκοπό να έρθει ξανά πίσω και πάλι σαν χρήμα (Χ’-15 ευρώ). Το χρήμα είναι μια απόλυτη αφαίρεση που είναι αυτοσκοπός γιατί δεν έχει σκοπό άλλο από την αέναη επιστροφή στον εαυτό του μέσω μιας κυκλικής διαδικασίας που σκλαβώνει τα πάντα. ‘Είναι η αυτόνομη κίνηση του μη-ζωντανού”, της νεκρής, συσσωρευμένης δηλαδή, εργασίας.

Αυτή η διαδικασία οδηγεί στην κυριαρχία της αξίας ανταλλαγής επί της αξίας χρήσης, την κυριαρχία ενός αφηρημένου αριθμού (χΕυρώ) επί του συγκεκριμένου αποτελέσματος που φτιάχνει η συγκεκριμένη εργασία, την κυριαρχία της νεκρής εργασίας (κεφάλαιο) πάνω στην ζωντανή εργασία (εργάτες). Έτσι παράγει τον περίφημο ”φετιχισμό του εμπορεύματος” που συγκαλύπτει όχι μόνο τον αλλοτροιωμένο χαρακτήρα της εργασίας (το εμπόρευμα ανήκει στον καπιταλιστή ενώ είναι ο εργάτης αυτός που το παράγει) αλλά πολλές φορές και την εργασία την ίδια (τόσο χαρακτηριστικό στην χιπστεροκουλτούρα που αδυνατεί και αδιαφορεί να δει την εργασία, τον μόχθο που φτιάχνει τον κόσμο της), πραγμοποιεί το κεφάλαιο (και τον ”Επιχειρηματία”) κάνοντας το να φαίνεται σαν αντικείμενο με αυτούσιες δημιουργικές ικανότητες, μια ανεξάρτητη πηγή πλούτου υποκρύπτωντας το γεγονός ότι είναι μια κοινωνική σχέση με περιεχόμενο την εργασία αυτό που παράγει τον πλούτο.

Η εμπορευματική μορφή έχει γίνει η καθολική μορφή ανθρώπινης διάδρασης. Τα πάντα εμπορευματικοποιούνται: οι άνθρωποι, η παιδεία, οι ιδέες, η τέχνη. Ο καπιταλισμός μετατρέπει σχεδόν τα πάντα σε εμπορεύματα για να βγάλει κέρδος. Πόσα ρεύματα τέχνης ξεκίνησαν ριζοσπαστικά και ενσωματώθηκαν και αυτά στην αγορά; Το σύστημα πλέον παράγει τους ανθρώπους, την παιδεία, την τέχνη με στόχο να είναι εξαρχής ελκυστικά εμπορεύματα.
Αυτός ο υλικός και πνευματικός μεταβολισμός , η ασταμάτητα επεκτεινόμενη διαδικασία της χρηματικής-εμπορευματικής σχέσης πλέον, όχι απλώς κατακυριεύει την κουλτούρα, αλλά την παράγει.

k.mpogdanos

Ο εθνικός ποιητής Κ. Μπογδάνος με ΕΣΣΔ φανελάκι

Το Χιπστερ είναι πολιτιστικό παιδί του νεοφιλελευθερισμού (όπως και με τον νεοφιλελευθερισμό, πολύ σπάνια κάποιος παραδεχέται ότι είναι τέτοιος ή ότι υπάρχει κάν κάτι τέτοιο). Όλα τα σοβαρά counter-cultures πέρασαν από την δαιμονοποίηση τους και την σχέση τους με κάποια κοινωνικά κινήματα στην ενσωμάτωση τους και την κατάκτηση τους από τις δυνάμεις της αγοράς και μετατράπηκαν σε εμπορεύματα. Αλλά ο χιπστερισμός δεν ήταν ποτέ ενα counter-culture. Αυτή η μοναδική ικανότητα του καπιταλισμού- να υπαγάγει, να ”αγκαλιάζει” δηλαδή τα πάντα, να τα γδύνει από την αξία-χρήσης τους (το αυθεντικό τους νόημα), να τα μετατρέπει σε μια αφαίρεση και να τους προσδίδει αξία-ανταλλαγής- αυτό είναι το Χίπστερ. Είναι αυτή η ίδια η τρομερή ικανότητα αφαίρεσης και ποσοτικοποίησης που έφτασε σε τέτοιο βάθμο συσσώρευσης που έγινε κουλτούρα από μόνη της, ένα αυτούσιο life-style. Παίρνει το υλικό της από εναλλακτικές κουλτούρες διαφορετικού χρόνου και χώρου και τα γδύνει από το νόημα τους για την δική του απόλαυση-no strings attached (όπως προστάζει ο νεοφιλελευθερισμός/μεταμοντερνισμός). Είναι ένα κενό, δεν έχει κανένα νόημα εκτός από το να επιτελεί αυτή την διαδικασία: ”Ότι είναι στέρεο, λιώνει στον αέρα”. Μπορεί να πάρει τα πάντα: από παλαιστινιακά φουλάρια μέχρι σφυροδρέπανα και σοβιετικό agit-prop. Με το να αφαιρεί το νόημα, το περιεχόμενο, αφήνει σε αυτά μόνο την αισθητική. Αποπολιτικοποιεί τα πάντα με το να αισθητικοποιεί τα πάντα. Έχει την κατεξοχήν ιδιότητα που έχει το χρήμα: μετατρέπει τα πάντα στην δική του αφαίρεση. Το Χίπστερ είναι μια κουλτούρα και μια αισθητική με συγκεκριμένο περιεχόμενο το μηδέν, και επειδή είναι μηδέν μπορεί να ”πιάσει” οτιδήποτε.

afroban

Αφίσα για πάρτυ στην Κύπρο. Σοβιετικό design και η υψωμένη γροθιά, σύμβολο του εργατικού κινήματος και των αιματηρών του αγώνων.

Ούτε το ίδιο το βίβλιο-ανάλυση αυτής της κατάστασης μπόρεσε να ξεφύγει. Το ότι δεν μπορεί κάποιος να καταλάβει κάτι από την ”Κοινωνία του θεάματος” του Ντεμπόρ αν δεν έχει βαθιά γνώση του μαρξισμού και η ρητή μες το κείμενο προλεταριακή του στράτευση δεν φαίνεται να ενοχλεί ιδιαίτερα χιπστεροδιανοούμενους που έχουν ανάγει αυτόν και το βιβλίο του σε ένα χιπστερ-φετίχ.

Έιναι η νεκρή κουλτούρα που κυριεύει την ζωντανή. (Είναι σχετικό ότι η φωτογραφία, μια αφαίρεση, έχει γίνει το κατεξοχήν αισθητο, το αγαπημένο φετίχ των Χίπστερ)

Είδαμε λοιπόν ότι το Χίπστερ ειναι η θεμελιώδης οικονομική διαδικασία του καπιταλισμού που εχει αντικειμενοποιηθεί σε κουλτούρα. Ενός τρόπου παραγωγής που βασιζεται στην αφηρημένη-αλλοτριωμένη εργασία.

276723_406381742744570_1162211202_n

Αφίσα φεστιβάλ στην Θεσσαλονίκη: Tanz Macht Frei

Η αφέλεια του Χίπστερ είναι πραγματική και όπως και το χρήμα δεν έχει νόρμα. Όντως, όταν φοράει το cccp δεν σκέφτεται την ιστορική του σημασία, όταν παίζει με το Αουσβιτς δεν είναι τόσο συνειδητά ναζιστικό. Το νόημα που φέρουν αυτά τα σύμβολα, το σημασιολογικό τους βάρος, η ιστοριά που κουβαλούν, το αυθεντικό τους είναι, η ”αξία χρήσης” τους δηλαδή, έχει αφαιρεθεί. Το Χίπστερ είναι η γλώσσα-έκφραση της πλήρης κυριαρχίας της αξίας ανταλλαγής, μια αφαίρεση που είναι αυτοσκοπός γιατί δεν έχει σκοπό άλλο από την αέναη επιστροφή και την αέναη αναφορά στον εαυτό της. Αφού έχουν αποστερηθεί το περιεχόμενο τους, αυτό που μένει σε αυτά τα πολιτισμικά προιόντα είναι το φαίνεσθαι τους, μια ”καθαρή” αισθητική αξία που μπορεί πλέον άφοβα να καταναλωθεί χωρίς τύψεις. Η ουσία που θα βάρυνε την ανάλαφρη, την απαθή και ”χαρούμενη συνείδηση” του Χίπστερ, έχει πλεόν αφαιρεθεί. Χωρίς τύψεις μπορεί πλεόν και να στηρίξει τις πιο άγριες και απάνθρωπες πολιτικές εναντίον της εργατικής τάξης (βλ. Athens voice, Protagon), τους πολέμους των πιο απροκάλυπτα ιμπεριαλιστικών συμφερόντων (βλ. Συρία, Ιράκ κτλ).

To Tanz macht frei δεν είναι καθόλου ένα αντίθετο του ναζιστικού arbeit macht frei. Αν οι χιπστερομπουρζουάδες αναλάμβαναν μεταμοντέρνα στρατόπεδα εξολόθρευσης θα επέβαλλαν στα θύματα να χορεύουν μέχρι θανάτου στους ήχους του Yann Tiersen. Το παλιό εξέφραζε μια περίοδο του καπιταλισμού όπου επιβαλλότανε στους εργαζόμενους μια πιο ”προτεσταντική ηθική”, της ταπεινότητας και της σκληρής δουλειάς. Στην σημερινή όμως νεοφιλελεύθερη ηθική του καπιταλισμού η προσταγή είναι ”απόλαυσε”. Ουσιαστικά για αυτό παραπονιούνται οι αστοί ιδεολογοί π.χ. του Protagon: ”μα γιατί δεν απολαμβάνετε; γιατί δεν αποδέχεστε με θετική ενέργεια την αθωότητα του γίγνεσθαι; (Νίτσε κανείς; δικαίως ο αγαπημένος φιλόσοφος του Χίπστερ) γιατί τόση κατσούφια, τόση μιζέρια; πολύ νταουνίλα οι απεργίες”κ.ο.κ. Και όσο η κρίση στην Ελλάδα σκλήραινε, μαζί της και η εξουσία, τόσο ο ”ευγενής” χίπστερ προσαρμοζόταν στις ανάγκες των καιρών: Οι χιπστεροφασίστες είναι πλέον καθημερινότητα στις στήλες του Προταγκον και της Athens Voice, και κάποιων ανερχόμενων αρθρογράφων σε κυπριακά μίντια.

Οπως και το χρήμα δεν έχει δικές του απόψεις για το τίποτα, ακολουθεί τον μεγαλύτερο πλειοδότη. Οπως και ο καπιταλισμός που θέλει να πουλαέι τα εμπορεύματα παντού, δεν του αρέσουν οι ”ιδεολογικές αγκυλώσεις”, ”παρωπίδες”. Αποδέχεται θετικά την ”αθωότητα του γίγνεσθαι” αδιαφορώντας για το βάσανο και τους από κάτω. Έχει μια ευδιαθεσία απέναντι σε ότι συμβεί (Troika macht frei), θέλει μόνο μια θετικότητα, θετική ενέργεια. Το θετικό είναι κατάφαση, αποδοχή. Το αντίθετο είναι αυτοί που θέλουν την αλλαγή, που ψάχνουν το αρνητικό μέσα στον κόσμο.

Αυτή ιδεολογία ”ανήκει σε ένα τύπο κοινωνικής οργάνωσης όπου η διαδικασία της παραγωγής είναι ο κύριος της ανθρωπότητας, και στην οποία η ανθρωπότητα δεν έχει ακόμη γίνει ο κύριος της παραγωγής” (Κεφάλαιο)

Δεν είναι ότι το χίπστερ υποτάσσει τα πάντα στην κερδοφορία (μάλιστα πολλές φορές μπορεί και να αδιαφορεί για το κέρδος), ούτε ότι μετατρέπει τα πάντα σε εμπόρευμα. Είναι αυτή η ίδια η λογική της διαδικασίας του κύκλου του εμπορεύματος και του χρήματος, που αντικειμενοποιήθηκε σε κουλτούρα. Μια κουλτουρα που, όπως και το χρήμα, η ζωή της είναι ναρκισσιστική και αδιαφορεί για ό,τι άλλο πέρα από τον εαυτό της: το χρήμα για το χρήμα, η αισθητική για την αισθητική, η τέχνη για την τέχνη.

Τι κι αν η κοινωνία τα τελευταία χρόνια βιώνει μια τεράστια καταστροφή; ”Η αλλοτροίωση της έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο που την κάνει να βιώνει την καταστροφή της σαν αισθητική απόλαυση πρώτου μεγέθους. Έτσι έχουν τα πράματα με την αισθητικοποίηση της πολιτικής που καλλιεργεί ο φασισμός. Ο κομμουνισμός του απαντά με την πολιτικοποίηση της τέχνης”. W.  Benjamin

[1] ”Στην ουσιωδη αυτη κινηση του θεάματος, στο ότι ξαναπαίρνει μέσα του όλα όσα υπήρχαν στην ανθρώπινη δραστηριότητα σε ρευστή κατάσταση προκειμένου να τα κατέχει σε κατάσταση πήγματος, σαν πράγματα που έγιναν η αποκλειστική αξία διαμέσου της διαμόρφωσης τους σε αρνητικό της βιωμένης αξίας, αναγνωρίζουμε τον παλιό μας εχθρό, που ξέρει τόσο καλά να παρουσιάζεται σε πρώτη ματιά σαν κάτι κοινότοπο κι αυτονόητο, ενώ απεναντίας είναι τόσο πολύπλοκο και τόσο γεμάτο από μεταφυσικές λεπτομέρειες: το εμπόρευμα” (Κοινωνία του Θεάματος)

Profuso

Ω, πύλες του παραδείσου!

22 Comments

  • Reply September 16, 2013

    Christos

    Πολύ καλή ανάλυση!

    (Η αναφορά στο Νίτσε όμως ήταν λίγο αψυχολόγητη και άδικη προς το Νίτσε. Το συγκείμενο εκεί δεν παραπέμπει σε Νίτσε, αλλά σε επιδερμικές αναγνώσεις του Νίτσε.)

  • Reply September 16, 2013

    iro

    ωραία ανάλυση.
    αλλά επίτρεψέ μου να παρατηρήσω ότι χάνει πάρα πολύ με τα συνεχή γραμματικά λάθη. ξέρω, grammar nazi, κλπ κλπ κλπ, αλλά νομίζω έχει σημασία να γράφουμε και σωστά τα σωστά που έχουμε να πούμε.
    φιλικά,
    Ηρώ

  • Reply September 17, 2013

    Eug

    Συγχαρητήρια για το άρθρο.
    Να συμπληρώσω ότι κι η πλήρης ταύτιση νεοφιλελευθερισμού – μεταμοντερνισμού είναι επίσης λίγο άδικη.

    πάρτε κι ένα μαγιό με τσεδάκια: http://latimesblogs.latimes.com/.a/6a00d8341c630a53ef0133f335a2fe970b-pi

    • Reply October 2, 2013

      pantso

      Τι εννοείς “λίγο άδικη”?

      Η εξίσωση νεοφιλελευθερισμού και μεταμοντερνισμού στην οποία βασίζετε ολόκληρο οικοδόμημα του άρθρου δεν θεμελιώνεται πουθενά!

  • […] διαφορετικότητά του. Στο μυαλό μου ήρθε συνειρμικά ένα από τα πιο έξυπνα κείμενα που διάβασα πρόσφατα, όχι άμεσα σχετικό με την […]

  • Reply October 16, 2013

    aqua

    Ωραίος/-α!

  • Reply October 16, 2013

    presunto

    Ενδιαφέρον το άρθρο!

    Ολόκληρη η συζήτηση του μεταμοντερνισμού στην κοινωνική θεωρία συνδέθηκε με το οικονομικό-πολιτικό φαινόμενο που συνήθως εννοείται με τον όρο “νεοφιλελευθερισμός”.

    Η μεγάλη συζήτηση για τη “μετανεωτερικότητα” άνοιξε ακριβώς την περίοδο του θατσερισμού στο ΗΒ και ρηγκανισμού στις ΗΠΑ, δηλαδή γύρω στα 1980. Μάλιστα, οι θεωρητικοί υπέρ του μεταμοντερνισμού, ισχυρίστηκαν πως, ακριβώς τη δεκαετία του 1970-80, πραγματοποιήθηκε η μετανεωτερικότητα ως ιστορική κατάσταση.

    Σίγουρα δεν υπάρχει μία άποψη για τη σχέση του τρόπου παραγωγής με το πολιτισμικό εποικοδόμημα του μεταμοντέρνου. Αυτό εξάλλου είναι το μείζον νόημα του μεταμοντερνισμού ως ρεύμα: η αποδοχή της ετερότητας, τόσο στον τρόπο ζωής, όσο στο θεωρητικό διάλογο.

    Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί πως ο D. Harvey, ο μαρξιστής με την πιο σημαντική παρέμβαση στη συζήτηση περί μετανεωτερικότητας, συνδέει τον “ευέλικτο τρόπο παραγωγής”, ο οποίος κατά την άποψή του διαδέχτηκε το “φορντισμό-τεϊλορισμό”, με το πολιτισμικό φαινόμενο του μεταμοντερνισμού (βλ The Condition of Postmodernity).

    Ενδεικτικά:

    http://www.theguardian.com/artanddesign/2011/sep/20/postmodernism-10-key-moments

  • […] συνέχεια  […]

  • Reply October 23, 2013

    Tas

    Geia xara!

    Diavasa poly prosektika to arthro sou. EInai poly endiaferousa analysi kai exigei – sigoura me kapoies xontrokomenes genikeuseis – to thema tou hipsterismou pou einai kai tis epoxis.

    Alla exw vasika mia erwtisi na sou kanw pou me endiaferei poly.

    Grafeis sto arthro sou oti o hipsterismos einai H aisthitiki tou kapitalismou. H texni gia tin texni kai H apolausi gia tin apolausi. Oxi arnitika pramata, mono thetika. + AntigrafH palaioterwn koultourwn (p.x. Garage 60s simera to 2010, pop apo ta 80s, sfyrodrepana ktl ktl)…

    Ekei pou den se katalavainw poly einai giati akrivws to arthro sou einai epikritiko se auta (ektos kai an den einai kai apla parousiazeis ta pramata ws exoun kathara san mia analysi).

    Nomizw oti auto einai ena poly adynamo simeio. Auto pou diekrina san arnitiko einai pou les oti: “H koinwnia ta teleutaia xronia viwnei mia terastia katastrofi.” pros to telos tou keimenou.

    Alla o hipsterismos, telika, den emfanistike stin Ellada tis krisis kai tis katastrofis, Hrthe apo exw. Ftiaxtike se koinwnies plousies pou den exoun kai tosa provlimata. Vlepe Skandinavikes xwres, Germania, Australia, Kanada kai Ameriki. Ekei oi koinwnies einai super-kapitalistikes kai den exoun katastrafei, antithetws euimeroune. Gi’auto kai exoune anaptyxei mia cultura pou den einai maxomeni apenanti se kati. Giati prepei na katafygoume se Marxistikes analyseis? As poume oti stin Ellada den tha eprepe na exoume ta hipsteria – alla giati oxi se xwres xwris ta provlimata auta.

    Xwres pou exoun efarmosei full kapitalismo, den exoun tosa provlimata kai mporoun na einai oso hipster theloun, etsi den einai? Giati den exoun katastrafei. Lave ypopsi sou oti se autes tis xwres to ergatiko kinima den exei kommunistiki kateuthinsi.

    Ektos kai an ennoeis oti
    fileleutherismos = kako, apolausi = kako, adeia psyxagwgia = kako.

    Alla den steketai mono tou to arthro, giati prepei na exigiseis pio kala giati exiswneis ta parapanw ws kaka…

    Katalaves to syllogismo mou? To oti einai mia “adeia” koultoura pou exei na kanei mono me aisthitiki kai apolausi den einai epixeirima.

    Auto den arkei gia na katalavw tin kritiki sou akrivws – an yparxei – sto thema.

    • Reply August 29, 2016

      Lego

      <> χαχχαχαχααχχαχαχαχαχαχαχαχα… ψηλέ είσαι από την ίδιο πλανήτη;;;;;

  • […] Το Χιπστερ, μέρος του θεάματος, ”αν γίνει κατανοητό στην ολοτητα του, ειναι το αποτέλεσμα και συναμα το σχεδιο του υπάρχοντος τρόπου παραγωγής…..ειναι η πανταχού παρούσα επιβεβαίωση της επιλογής που ήδη εγινε μες την παραγωγή, και η κατανάλωση που της αντιστοιχεί.” (Κοινωνία του θεάματος) ” Χιπστερισμός: το ανώτατο στάδιο του μεταμοντερνισμού […]

  • Reply October 27, 2013

    cuckoo clock

    ‘Το νόημα που φέρουν αυτά τα σύμβολα, το σημασιολογικό τους βάρος, η ιστοριά που κουβαλούν, το αυθεντικό τους είναι, η ”αξία χρήσης” τους δηλαδή, έχει αφαιρεθεί.’

    Πιστεύω πως η παραπάνω φράση είναι το λάθος στο συλλογισμό σου. Οταν τα πράγματα μετατρέπονται σε σύμβολα, χανουν την αξία χρήσης τους. Kαμιά φανέλα δεν είναι αρκετά βαριά, όπως καμια φανέλα δε σε κάνει καλύτερο παίκτη.

    • Reply October 31, 2013

      Weapons of Class Destruction (WCD)

      CUCKOO CLOCK ίσως να μην κατάλαβες ακριβώς τι ζήτημα θέτει το άρθρο. Δεν μιλάμε για ποδόσφαιρο εδώ. Το άρθρο πραγματεύεται την πολιτισμική προσφορά του ύστερου καπιταλισμού, εμπορευματοποιώντας την ίδια την διαδικασία κατανάλωσης εμπορευμάτων, αδειάζοντας την αξία και τους συμβολισμούς απο το αρχικό επαναστατικό ή πολιτισμικό περιεχόμενό τους.

      • Reply October 31, 2013

        cuckoo clock

        Απλώς δανειστηκα ενα παράδειγμα. Αλλά οπως και να έχει, αυτό που εννόω είναι πως όταν ένα αντικείμενο αποκτά συμβολική αξία -επαναστατική, πολιτιστική κ.ο.κ- έχει ήδη χάσει την χρηστική του αξία. Γιατί λοιπόν τόση ανάγκη για σύμβολα; Γιατί λοιπόν το… παλαιστινιακό μαντήλι πρέπει να συμβολίζει κάτι;

        • Reply November 2, 2013

          Profuso

          Η χρηστική αξία ενός συμβόλου είναι ακριβώς το να συμβολίζει κάτι. Έτσι ”χρησιμέυει” ένα σύμβολο. Από τη στιγμή που φτιάχτηκε ένα σύμβολο π.χ. η γροθιά, συμβόλιζε κάτι. Ήταν το νόημα του, αυτό για το οποίο δημιουργήθηκε αυτό το σύμβολο, π.χ. το σφυροδρέπανο. Χρησιμοποιώντας το για κάτι άλλο, το αδειάζεις από το νόημα του και το προσδίδεις ένα άλλο νόημα (ή και κανένα νόημα, φτιάχνοντας ένα κενό σημαίνον), διαφορετικό από το αρχικό του, από αυτό για το οποίο φτιάχτηκε. Όχι αυτό για το οποίο φτιάχτηκε η γροθιά, η από δέρμα και κόκκαλα γροθιά ενός ανθρώπου, αλλά το σύμβολο ”γροθιά”.

  • […] […]

  • Reply April 1, 2014

    Αλέξανδρος Κεφαλάς

  • […] αναζητήσει την ουσία του Xίπστερ σε παλαιότερη ανάρτηση. Αντιλαμβανόμενοι λοιπόν ότι […]

  • […] αποστεώσουμε όποιο πολιτικό περιεχόμενο έχουν”. (δες εδώ την καλύτερη ανάλυση για το φαινόμενο που έχει […]

  • […] Πηγή […]

  • […] αποστεώσουμε όποιο πολιτικό περιεχόμενο έχουν”. (δες εδώ την καλύτερη ανάλυση για το φαινόμενο που έχει […]

  • […] Μπορεί να ισχυριστεί κάποιος ότι με την «μετανάστευση» του και την μετατροπή του σε προϊόν, το στοιχείο του πολιτισμού αποσυνδέεται από το αρχικό του υποκείμενο και χάνει μέρος της συμβολικής και πνευματικής του αξίας. Διότι εντελώς διαφορετικά αντιλαμβάνεται τον βουδισμό ένας ινδός βουδιστής και εντελώς διαφορετικά ένας αμερικάνος που ασπάζεται τον βουδισμό μέσα από μεταμοντέρνα σχήματα. Όμως στην πραγματικότητα, το κάθε πολιτισμικό στοιχείο όταν υιοθετείται από έναν μέχρι τότε ξένο προς αυτό πολιτισμό, αποκτά μια νέα πνευματικότητα, και στην επαφή του με τον καπιταλιστικό κόσμο, μέρος της νεα πνευματικότητας αυτής είναι η φετιχιστική φύση που αποκτά ως εμπόρευμα. Επιπλέον, οι όποιες αρχικές πνευματικές/συμβολικές του όψεις, στο βαθμό που αυτές εξυπηρετούν την εμπορευματική του κυκλοφορία, υπερτονίζονται μέσω της διαφήμισης, που έχει τη δυνατότητα να προσδίδει συμβολικά νοήματα ακόμα και στο πιο πεζό και καθημερινό αντικείμενο. Σε αρκετές περιπτώσεις βέβαια υπάρχει και η πλήρης απογύμνωση της μορφής από το αρχικό της περιεχόμενο, και η επανανοηματοδότηση της. Ας πάρουμε για παράδειγμα την παλαιστινιακή μαντήλα, ή την εικόνα του Τσε, η το σφυροδρέπανο, αντικείμενα με βαρύ ιστορικό και πολιτισμικό συμβολισμό, τα οποία όμως μπαίνουν στην μεταμοντέρνα κουλτούρα έχοντας απολέσει το αυθεντικό φορτίο τους ή ακόμα και έχοντας εκπέσει στην κατηγορία του αξεσουάρ μόδας.(ενδιαφέρον σχετικό αρθράκι) […]

Leave a Reply