13 Ιανουαρίου 1948 ξεκινάει η απεργία των μεταλλωρύχων: μια ιστορική παρακαταθήκη.

Την 1η Ιανουαρίου 1948, η συλλογική σύμβαση που υπεγράφη το 1946 μεταξύ της Kυπριακης Μεταλλευτικής Εταιρείας και των συντεχνιών έληγε. Ως εκ τούτου, στις 17 Δεκεμβρίου 1947, η συντεχνία των μεταλλωρύχων της ΠΕΟ και η αντίστοιχη των τουρκικών Συντεχνιών (KTIVK) παρουσίασαν από κοινού στην εταιρεία νέες απαιτήσεις για τις διαπραγματεύσεις για τη νέα συλλογικής σύμβασης. Στα αιτήματα περιλαμβάνονταν το οκτάωρο, αυξήσεις στα μεροκάματα, πληρωμή υπερωριών τις Κυριακές και η δημιουργία δεκατεσσάρων αργιών, πέντε από τις οποίες θα ήταν πληρωμένες. Η ΚΜΕ θα μπορούσε να έρθει άμεσα σε μια συμφωνία με τις συντεχνίες δεδομένου των κερδών που είχε εκείνη την περίοδο όντας ο 3ος μεγαλύτερος παραγωγός και 2ος μεγαλύτερος εξαγωγέας χαλκοπυρίτη στον κόσμο. Αντ’αυτού, απέρριψε τα αιτήματα και με επιθετική αντι-κομμουνιστική φρασεολογία, αρνήθηκε οποιαδήποτε περαιτέρω διαπραγμάτευση με τη συντεχνία. 

Έτσι, στις 13 Ιανουαρίου, σε κοινή γενική συνέλευση μεταξύ της Συντεχνίας της ΠΕΟ και της Τουρκικής Συντεχνίας, στην οποία συμμετείχαν 1.500 εργαζόμενοι, ξεκίνησε η μεγαλειώδης απεργία των μεταλλωρύχων που σύντομα μετατράπηκε σε αορίστου χρόνου λόγω των εκδικητικών ενεργειών της εταιρείας που σταμάτησε να μοιράζει γάλα στα παιδιά των μεταλλωρύχων, εκδίωξε όλους τους άρρωστους μεταλλωρύχους από το νοσοκομείο της και προχώρησε σε απολύσεις.

Στην πορεία, ο οικονομικός αγώνας των μεταλλωρύχων μετατράπηκε σε αγώνα για την διασφάλιση του δικαιώματος τους να οργανώνονται αυτόνομα και χωρίς παρεμβάσεις από την εργοδοσία αφού η εταιρεία αρνήθηκε να αναγνωρίσει τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, εκτός αν αναδιοργανώνονταν και ανασυνθέτονταν σε νέα βάση.

Το 1948, με τον εμφύλιο στην Ελλάδα να μαίνεται και να επηρεάζει κάθε πτυχή της πολιτικής ζωής της Κύπρου, αλλά και με την έναρξη του Ψυχρού Πολέμου και την απόσπαση από το καπιταλιστικό στρατόπεδο χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, το νησί είχε αποκτήσει μια σημαντική στρατηγική θέση για τα βρετανικά συμφέροντα στη Μέση Ανατολή. Oποιεσδήποτε εσωτερικές εξελίξεις θα είχαν άμεσες επιπτώσεις, όχι μόνο στη παραμονή της Βρετανίας στην αποικία, αλλά στα στρατηγικά της συμφέροντα της σε ολόκληρη την περιοχή. Ως εκ τούτου, η αποικιακή κυβέρνηση ήταν αποφασισμένη να περιορίσει το εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα σε μια στρατηγικής σημασίας αποικία. Το σπάσιμο της απεργίας και η διάλυση ενός συνδικάτου που βρισκόταν στην πρωτοπορία των εργατικών αγώνων προσέφερε μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία προς αυτό το στόχο. 

Συνεπώς, η Κυπριακή κοινωνία μοιράστηκε στα δυο με κάθε κοινωνικό παράγοντα αναπόφευκτα να διαλέγει πλευρά, είτε υπέρ των εργαζομένων είτε υπέρ του κεφαλαίου. Με την πλευρά των μεταλλωρύχων, βρέθηκε το σύνολο της κυπριακής εργατικής τάξης και την φτωχής αγροτιάς και αυτό φαίνεται μέσα από τις συνεχείς εισφορές στο απεργιακό ταμείο αλλά και την μαζική συμμετοχή στις γενικές απεργίες του Φεβρουαρίου και Μαρτίου που κάλεσε η ΠΕΟ. Οι σελίδες του τύπου της εποχής, τόσο του Ελληνοκυπριακού αλλά και του Τουρκοκυπριακού, κατακλύζονται από τη μαζική συνεισφορά Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων εργατών και αγροτών στο απεργιακό ταμείο.  

Στο πλευρό της εταιρείας προσέτρεξε η ντόπια αστική τάξη, η Εκκλησία αλλά και η αποικιακή κυβέρνηση. Η προοπτική του να σπάσει η ΚΜΕ την απεργία του μεγαλύτερου συνδικάτου της χώρας ήταν πολύ δελεαστική αφού θα έστελνε ισχυρά μηνύματα σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής και οικονομικής ζωής της χώρας και θα σηματοδοτούσε την αντεπίθεση της αστικής τάξης στις παραχωρήσεις που είχαν δοθεί στο συνδικαλιστικό κίνημα τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια. Στο πρόσωπο της ΚΜΕ βρήκαν το δικό τους «ήρωα». Καλύτερο παράδειγμα ήταν ότι η ΣΕΚ καθ’ όλη τη διάρκεια της απεργίας έδρασε σαν μηχανισμός στρατολόγησης απεργοσπαστών. Στον ίδιο δρόμο και η Εκκλησία όπου ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Μακάριος με ανακοίνωσή του καλούσε τους χριστιανούς εργάτες να επιστρέψουν στην εργασία τους και καταδίκαζε τη «βία των απεργών» και των κομμουνιστών υποκινητών τους. Το αποικιακό καθεστώς με τη σειρά του χρησιμοποίησε όλους τους κατασταλτικού μηχανισμούς που είχε στην διάθεσή του αλλά και του θεσμού των δικαστηρίων στην προσπάθειά του να σπάσει την απεργία με την βία. 

Η εταιρεία και η κυβέρνηση ξεκινώντας από διαφορετικές αφετηρίες αλλά με κοινή στρατηγική, πολιτικοποίησαν την στάση τους απέναντι στην απεργία και βρέθηκαν στην ίδια πλευρά. Προϋπόθεση για να διασφαλίσει η εταιρεία τα μελλοντικά της κέρδη και την αναμενόμενη αύξηση της παραγωγής, ήταν το σπάσιμο της συντεχνίας και ένα υπάκουο εργατικό δυναμικό, μακριά από τις συγκρούσεις της περιόδου 1936-1948. 

Η αποικιακή κυβέρνηση από την άλλη, είχε πολλαπλά οικονομικά οφέλη από τις δραστηριότητες της ΚΜΕ, όπως η εισροή πολύτιμου ξένου συναλλάγματος, αλλά το βασικότερο κριτήριο για τις πράξεις της ήταν τα πολιτικά οφέλη που θα είχε με το σπάσιμο της απεργίας και τον περιορισμό της δράσης των συντεχνιών, και κατ’ επέκταση και του ΑΚΕΛ, σε μια δύσκολη περίοδο για τα Βρετανικά συμφέροντα στη περιοχή.  

Στις 17 Μαΐου, και μετά από ομόφωνη απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των μεταλλωρύχων, η απεργία έλαβε τέλος μετά από 125 μέρες, με την ικανοποίηση 30% των αιτημάτων των απεργών. Η επιτυχία των συνδικάτων στη διατήρηση μιας παρατεταμένης απεργίας είναι απόδειξη πως οι εργάτες μπορούν όταν είναι ενωμένοι να πετύχουν. Η ενότητα ανάμεσα σε 2000 απεργούς, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους αλλά και η πρωτόγνωρη αλληλεγγύη προς τον αγώνα των μεταλλωρύχων από το σύνολο της Κυπριακής εργατικής τάξης, είναι εξαιρετικής σημασίας, τόσο στο ιστορικό πλαίσιο της χρονιάς ορόσημο για τους εργατικούς αγώνες στην χώρα μας, όσο και στις γερές αγωνιστικές παρακαταθήκες που αυτή άφησε. Σε στιγμές που το εργατικό κίνημα είναι αποδιοργανωμένο και με το κεφάλαιο να αλωνίζει δίχως αντίπαλο, η αγωνιστική ανάγνωση αυτής της ιστορίας δείχνει ακόμα τον δρόμο για την αποτελεσματικότητα των αγώνων της τάξης μας αλλά και της ανάγκης ανασύνταξης του εργατικού κινήματος.

του Αλέξη Αντωνίου

Weapons of Class Destruction (WCD)

WCD - (όπλα για την καταστροφή των τάξεων) παραδοσιακοί και κανούργοι τρόποι αποδόμησης του κόσμου του κεφαλαίου και των μορφών εκμεταλλευσης και εξουσίας που δημιουργά και αναπαράγει

Be first to comment