R. P. Dutt-Η άποψη του καπιταλισμού για τη σοσιαλδημοκρατία και το φασισμό I

Από το
Φασισμός και κοινωνική επανάσταση, 1934, μτφρ. Β. Παπαρήγα, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, 2014

Θα είναι χρήσιμο να ξεκινήσει η μελέτη του εν λόγω ζητήματος εξετάζοντας την άποψη του σύγχρονου χρηματιστικού κεφαλαίου για το ρόλο της σοσιαλδημοκρατίας και του φασισμού.

Η άποψη του χρηματιστικού κεφαλαίου, για όποιον την αναζητεί, εκφράζεται με παραδειγματική σαφήνεια στα ήδη προαναφερθέντα Deutsche Führerbriefe ή αλλιώς στο εμπιστευτικό δελτίο της Ομοσπονδίας Γερμανικών Βιομηχανιών κατά το κρίσιμο έτος 1932. Τα εν λόγω “Führerbriefe” ή αλλιώς “Επιστολές στους ηγέτες” αποτελούν “ιδιωτική πολιτικοοικονομική αλληλογραφία”, η οποία αρχικά κυκλοφόρησε εμπιστευτικά μεταξύ των ηγετών του χρηματιστικού κεφαλαίου, οι οποίοι είχαν οργανωθεί στην Ομοσπονδία των Γερμανών Βιομηχάνων. Τα Νο. 72 και 75, στις 16 Σεπτέμβρη 1932, περιείχαν μια μελέτη με τίτλο “Η κοινωνική επανασταθεροποίηση του καπιταλισμού”, η οποία εκφράζει με αποκαλυπτικό τρόπο την αντίληψη των κυρίαρχων οικονομικών ομάδων.

Ο συγγραφέας ξεκινάει με τη βασική άποψη ότι η διατήρηση της καπιταλιστικής κυριαρχίας εξαρτάται από τη διάσπαση της εργατικής τάξης:

<<Απαραίτητος όρος ώστε να καταστεί δυνατή η όποια επανασταθεροποίηση της αστικής κυριαρχίας στη μεταπολεμική Γερμανία αποτελεί η διάσπαση του κινήματος της εργατικής τάξης. Οποιοδήποτε ενιαίο εργατικό κίνημα που θα πηγάζει από τα κάτω θα είναι επαναστατικό και η εν λόγω κυριαρχία δεν θα καταφέρει να το αντιμετωπίσει για πολύ, ούτε καν με τη χρήση στρατιωτικής δύναμης.>>

Συνεπώς, ο ουσιαστικός κίνδυνος είναι το ενιαίο μέτωπο της εργατικής τάξης: απέναντι σε αυτό ακόμα και η στρατιωτική δύναμη δεν θα μπορούσε για πολύ να υπερισχύσει. Ο καπιταλισμός, αντιστοίχως, απαιτεί μια κοινωνική βάση εκτός των γραμμών του καθώς και τη διάσπαση της εργατικής τάξης. Αυτό του παρέχει, στη μεταπολεμική περίοδο, η σοσιαλδημοκρατία.

<<Το πρόβλημα της σταθεροποίησης του αστικού καθεστώτος στη μεταπολεμική Γερμανία καθορίζεται εν γένει από το γεγονός ότι η κυρίαρχη αστική τάξη, η οποία έχει τον έλεγχο της εθνικής οικονομίας, έχει ελαττωθεί κατά πολύ ώστε να κρατηθεί μόνη της στην εξουσία. Για να διατηρήσει την κυριαρχία της απαιτείται, εάν δεν επιθυμεί να βασιστεί στην άκρως επικίνδυνη χρήση της ωμής στρατιωτικής βίας, μια συμμαχία με στρώματα που δεν ανήκουν κοινωνικά σε αυτή, αλλά θα της παρέχουν την αναγκαία υπηρεσία για την εδραίωση της εξουσίας της στο λαό, και συνεπώς θα την καθιστούν τον πραγματικό και τελικό φορέα αυτής της εξουσίας. Αυτός ο τελευταίος ή “έσχατος φορέας” της αστικής κυριαρχίας ήταν, κατά την πρώτη περίοδο της μεταπολεμικής σταθεροποίησης, η σοσιαλδημοκρατία.>>

Έως εδώ, η ανάλυση είναι απλή. Η σοσιαλδημοκρατία παρείχε τη βάση για τη διατήρηση της καπιταλιστικής εξουσίας και τη διάσπαση της εργατικής τάξης. Ωστόσο, πώς έχει καταστεί η σοσιαλδημοκρατία ικανή να διασπάσει την εργατική τάξη; Ποια είναι η κοινωνική βάση της σοσιαλδημοκρατίας; Στο σημείο αυτό, η ανάλυση του εκπροσώπου του χρηματιστικού κεφαλαίου πλησιάζει κατά πολύ την αντίστοιχη του Λένιν για τις αιτίες διάσπασης της εργατικής τάξης στις ιμπεριαλιστικές χώρες. Ο συγγραφέας βρίσκει τη βάση της σοσιαλδημοκρατίας και της διάσπασης που προκαλεί στην εργατική τάξη στους προνομιακούς όρους, οι οποίοι εδράζονται στην κοινωνική νομοθεσία και τις παραχωρήσεις σε ένα ευνοούμενο, οργανωμένο τμήμα της εργατικής τάξης:

<<Κατά την πρώτη περίοδο ανασύστασης του αστικού μεταπολεμικού καθεστώτος, στο διάστημα 1923-24 έως 1929-30, η διάσπαση της εργατικής τάξης υλοποιήθηκε στη βάση των κατακτήσεων αναφορικά με τους μισθούς και την κοινωνική πολιτική, στο πλαίσιο των οποίων η σοσιαλδημοκρατία κεφαλαιοποίησε το επαναστατικό κύμα.

Χάρη στον κοινωνικό χαρακτήρα της ως το αυθεντικό κίνημα των εργατών, η σοσιαλδημοκρατία έφερε στο σύστημα της ανασύστασης εκίνη την εποχή, μαζί με την καθαρά πολιτική ισχύ της, κάτι ακόμα πιο πολύτιμο και διαρκές, συγκεκριμένα την οργανωμένη εργατική τάξη, την οποία –ενόσω της παρέλυε την επαναστατικότητα– έδενε σφιχτά στις αλυσίδες του αστικού κράτους.

Είναι αλήθεια ότι ο σοσιαλισμός του Νοέμβρη* αποτέλεσε εξίσου μαζική ιδεολογική παλίρροια και κίνημα, αλλά όχι μόνο αυτό, διότι πίσω του υπήρχε η δύναμη της οργανωμένης εργατικής τάξης, η κοινωνική δύναμη των συνδικάτων. Η παλίρροια κατάφερε να κοπάσει, αλλά τα συνδικάτα παρέμειναν ακλόνητα και μαζί τους, ή σωστότερα χάρη σ’ αυτά, ακλόνητο παρέμεινε και το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα.>>

Σ’ αυτή τη βάση, το κύριο σώμα της οργανωμένης εργατικής τάξης “δέθηκε σφιχτά στις αλυσίδες του αστικού κράτους” μέσω της σοσιαλδημοκρατίας και των συνδικάτων, ενώ ο κομμουνισμός κρατήθηκε μακριά μέσω ενός “τεχνητού φράγματος”:

<<Αυτές (οι κατακτήσεις αναφορικά με τους μισθούς και την κοινωνική πολιτική) λειτούργησαν ως ένα είδος τεχνητού φράγματος μέσω του οποίου, σε μια φθίνουσα αγορά εργασίας, το εργαζόμενο και σταθερά οργανωμένο κομμάτι της εργατικής τάξης απολάμβανε ένα κλιμακωτό, πλην όμως σημαντικό, πλεονέκτημα σε σύγκριση με την άνεργη κυμαινόμενη μάζα των χαμηλών κατηγοριών, καθώς και μια σχετική προστασία του βιοτικού επιπέδου του από τις ολοκληρωτικές συνέπειες της ανεργίας και της συνολικά κρίσιμης κατάστασης.

Το πολιτικό όριο μεταξύ σοσιαλδημοκρατίας και κομμουνισμού διατρέχει σχεδόν με ακρίβεια όλη την κοινωνική και οικονομική οριοθέτηση αυτού του καναλιού διαλογής· και όλες οι προσπάθειες του κομμουνισμού, όσο και αν σήμερα έχουν αποβεί μάταιες, στοχεύουν να καταφέρουν ένα ρήγμα στην εν λόγω σφαίρα προστασίας των συνδικάτων.>>

Αυτό το σύστημα δούλεψε αρκετά καλά έως ότου η παγκόσμια οικονομική κρίση άρχισε να καταστρέφει τη βάση σταθερότητας. Η οικονομική κρίση ανάγκασε τον καπιταλισμό να σαρώσει τις “κατακτήσεις” στους μισθούς και την κοινωνική ασφάλιση και κατά συνέπεια να υπονομεύσει τη βάση της σοσιαλδημοκρατίας. Ωστόσο αυτό αύξησε τον κίνδυνο η εργατική τάξη να περάσει στο στρατόπεδο του κομμουνισμού. Γι αυτό ήταν απαραίτητο να βρεθεί ένα νέο εργαλείο για τη διάσπαση της εργατικής τάξης: ο εθνικοσοσιαλισμός.

<<Η διαδικασία μετάβασης στην οποία βρισκόμαστε σήμερα, λόγω της αναγκαίας ακύρωσης αυτών των κατακτήσεων από την οικονομική κρίση, περνάει το στάδιο του οξυμένου κινδύνου, καθώς με την εξαφάνισή τους ο μηχανισμός διάσπασης της εργατικής τάξης ο οποίος βασίζεται σε αυτές θα πάψει να λειτουργεί, με αποτέλεσμα η εργατική τάξη να αρχίσει να στρέφεται στην κατεύθυνση του κομμουνισμού και η αστική κυριαρχία θα βρεθεί αντιμέτωπη με την αναγκαιότητα της οργάνωσης ενός στρατιωτικού πραξικοπήματος. Αυτό το στάδιο θα σηματοδοτήσει την αρχική φάση της ανίατης ασθένειας της αστικής κυριαρχίας. Καθώς το παλιό τεχνητό φράγμα δεν μπορεί πλέον να αποκατασταθεί επαρκώς, η μόνη πιθανή σωτηρία της αστικής εξουσίας από την άβυσσο είναι να υλοποιήσει τη διάσπαση της εργατικής τάξης και να την προσδέσει στον κρατικό μηχανισμό, με άλλους πιο άμεσους τρόπους. Εδώ ακριβώς εδράζονται οι δυνατότητες και τα καθήκοντα του εθνικοσοσιαλισμού.>>

* Αναφέρεται στην επανάσταση το Νοέμβρη του 1918 στη Γερμανία. [Σπαρτακιστές]

Πηγή: Lenin Reloaded

Το Β’ μέρος εδώ

Profuso

Ω, πύλες του παραδείσου!

5 Comments

  • Reply May 29, 2014

    μιστερμαξ

    Το “κρατος δικαιου” και “πρόνοιας” δεν ειναι τιποτα αλλο παρα εξαγορά συνειδήσεων απο τους σοσσιαλδημοκράτες.

    Ενα ίσως λεπτό σημειο, ειναι πως “Αυτό το σύστημα δούλεψε αρκετά καλά έως ότου η παγκόσμια οικονομική κρίση άρχισε να καταστρέφει τη βάση σταθερότητας”. Αν κανω τις αντιστοιχίες με τις σημερινές εποχες, δουλεψε καλα αυτο το συστημα μονο για ενα απειροελαχιστο σημειο του πλανητη, καταστρέφοντας το περιβάλλον και ρυπαίνοντας τον πλανήτη κατασπαταλόντας τις πηγες. Οπως τότε, ετσι και μετα το β ΠΠ, η “επιτυχια του καπιταλισμου” ειναι μονο ….τοπική.

    Ωστόσο, στο πιο σημαντικό θεμα, διαφωνω πως η σοσσιαλδημοκρατια και ο εθνικοσοσσιαλισμος αποτέλεσαν “εφευρεσεις” της κυρίαρχης ταξης. Αυτό εκτιμώ πως ειναι συνωμοσιολογία, αντίστοιχη με αυτους που λενε “οι αναρχοαριστεροι ειναι οργανα της ΝΤΠ γιατι εξασθενίζουν το εθνος-κράτος”. Καλώς η κακώς, η ιδεολογία του ναζισμού και της σοσσιαλδημοκρατιας υπήρχαν μεσα σε πλατιά στρωματα της κοινωνιας που “απλώς θελουν να διοικούνται καλα”.

    Στο ιδιο σκηνικό είμαστε και σημερα μπροστα. Αν πάντως θελουμε να εξηγήσουμε την άνοδο της Χρυσης Αυγης ως ενα τεχνασμα των Ελιτ, θα ξεγελάσουμε μονο τους εαυτούς μας, γιατι θα εχουμε μια λάθος εξήγηση που θα μας οδηγήσει σε λάθος αντιμετώπιση του προβλήματος.

    • Reply May 30, 2014

      Profuso

      Πουθενά δεν λέει ότι ο φασισμός και η σοσιαλδημοκρατία είναι ”εφευρέσεις” που κάποιος κατασκεάσε μέσα σε ένα δωμάτιο. Η ιδεολογίες και οι ιστορικές τάσεις δεν είναι εφευρέσεις αλλά παράγωγα/δημιουργίες των κοινωνικών συνθηκών.

      Λες ότι < <Καλώς η κακώς, η ιδεολογία του ναζισμού και της σοσιαλδημοκρατιας υπήρχαν μεσα σε πλατιά στρωματα της κοινωνιας>>. Γεννιέται κάποιος με ”ιδέες”; είναι μες το DNA του ο ”ελληνισμός”, ο ”γερμανισμός”, ο ρατσισμός κτλ; Βεβαίως όχι. Από που προέρχονται αυτές οι ιδέες και από που διαχέονται πριν κατακτήσουν τα πλατιά στρώματα της κοινωνίας;

      Οι κυρίαρχες ιδέες σε μια κοινωνία είναι οι ιδέες της κυρίαρχης τάξης. Γιατί; γιατί η κυρίαρχη τάξη, η τάξη δλδ που κατέχει τα μέσα παραγωγής, κατέχει και τα μέσα παραγωγής ιδεών: ΜΜΕ, κινηματογραφική βιομηχανία, μουσική βιομηχανία, εκδοτική βιομηχανία, εφημερίδες, ακόμα και το εκπαιδευτικό σύστημα -πανεπιστήμια, σχολεία- το οποίο ελέγχει μέσω του κράτους (ποιος καθορίζει το σχολικό πρόγραμμα; η ”κοινωνία”; όχι, το Υπουργείο, δλδ η κυβέρνηση). Τις ιδέες του φασισμού τις είχε γεννήσει η αστική τάξη πολύ πριν επηρεάσουν τις μάζες. Είναι οι ιδέες που γενιόνται μέσα από την εξέλιξη της πραγματικότητας της αστικής τάξης και τις οποίες, θέλοντας και μη, η τάξη αυτή διαδίδει και στην υπόλοιπη κοινωνία. Π.χ. τι ταινίες θα φτιάξει το χόλλυγουντ;; ταινίες για την πάλη ενάντια στον καπιταλισμό, τον αγώνα της εργατικής τάξης κτλ; όχι βέβαια (πολύ σπάνια θα το κάνει αυτό). Πρακτικό παράδειγμα: αν γνωρίζεις την ελληνική πραγματικότητα των τελευταίων δεκαετιών θα θυμιθείς ότι δεν υπάρχει ούτε ένα στοιχείο της Χρυσής Αυγής που δεν υπήρχε ήδη μέσα στην ελληνική κοινωνία (τι διδασκόταν στα σχολεία για την ελληνική ιστορία; τι είδους σεξισμό διέδιδε η τηλεόραση; τι ρατσισμό διέδιδε η τηλεόραση;; κτλ κτλ).

      Για ένα πολύ καθαρό παράδειγμα, δες αυτό το κείμενο μας που δείχνει πως και ποιοι γέννησαν την ιδεολογία που κουβαλά το Ελαμ, πολύ πριν το Ελαμ:

      http://agkarra.com/%CF%84%CE%BF-%CE%B5%CE%BB%CE%B1%CE%BC-%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%83%CE%B1%CF%82-%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%AF-%CE%B4%CE%B5%CE%BD-%CE%BE%CE%B5%CF%87%CE%BD%CE%AC/

      • Reply May 31, 2014

        μιστερμαξ

        Prof, λετε πως “Γι αυτό ήταν απαραίτητο να βρεθεί ένα νέο εργαλείο για τη διάσπαση της εργατικής τάξης: ο εθνικοσοσιαλισμός”.

        Η κίνηση της ιστορίας δεν βασίζεται σε μυστικούς σχεδιασμούς. Ο εθνικοσοσσιαλισμος δεν εχει τις ριζες του στην αποπειρα της εξουσιας να διατηρηθει αλλά στην ψυχοσύνθεση της κοινωνίας που σιγά σιγά μαζοποιείται. Το ΚΚΕ ανορθολογικά κατηγορεί οποιονδήποτε διαφωνεί μαζί του ως διασπαστή. Και το κειμενο αυτό προέρχεται απο συγγραφείς που συμβαδίζουν με την σκέψη του ΚΚΕ.

        Όσο αφορά την κυρίαρχη ιδεολογια, ενώ σίγουρα η κυριαρχη τάξη έχει μηχανισμούς να προπαγανδίσει τις ιδέες της, αυτό δεν σημαίνει και νίκη της ιδεολογίας αυτης. Στην κοινωνία υπάρχει σε εξέλιξη μια ιδεολογική μάχη και κατά καιρούς η κομμουνιστική ή και αναρχική ιδεα είχε κερδίσει… με μεγάλο σκόρ. Χαρακτηριστικά θυμάμαι την περίοδο πριν την Ισπανια του ’36, όταν οι ισπανοι αναρχικοί ηταν πολύ μποστά σε εκδόσεις μπροσούρων και βιβλίων και ειχαν κοινωνικό έρισμα φτάνοντας λιγο πριν την έναρξη του εμφυλίου τα 1 εκ. μέλη! Αυτά τα ηρωϊκα χρονια της Αναρχίας οπου κυριάρχησε η ιδεολογια της σε πλατιά στρώματα, έγινε παρότι η κυρίαρχη τάξη προπαγάνδιζε τα αντίθετα.

        Δεν μου αρέσει να αποδίδω την νικη του αντιπάλου στην δικη του ικανότητα ή στην διαιτησία κτλ. Εμεις φταίμε που δεν προπαγανδίζουμε σωστά τις θέσεις μας.

        Οπόταν, σήμερα βλέπω πως ο εθνικοσοσσιαλισμός δεν ξυπναει επειδη εχει επιλεχθεί σαν εργαλείο (απο την …ελιτ), αλλά επειδη οι νεοναζί δουλέψανε μεθοδικά, σκληρά, οργανωμένα και παθιασμένα ενω εμεις όχι. Εχουν καταφέρει να διαστρευλώσει την ιστορική αλήθεια, να οικειοποιηθουν τον ηρωισμό των κοινωνικών αγώνων*, να ενδυθούν με τον μανδία της δημοκρατίας (με καποιο τροπο…. μεχρι και κωμικό), και να βγούν απο την ντουλάπα της ιστορίας και να παίζουν τους ωραιους, ενώ εμεις κοιμόμασταν.

        [* δες πχ τι φωτογραφία εχουν χρησιμοποιήσει για να αυτο-ηρωποιηθουν, η οποία ειναι γνωστή ΕΛΑΣιτισσα].

        WCD: η φωτογραφία που παρέπεμπε σε ιστοσελίδα φασιστών έχει διαγραφεί από admin για ευνόητους λόγους.

        • Reply June 1, 2014

          Weapons of Class Destruction (WCD)

          Μίστερμαξ συμφωνώ ότι οι φασίστες έχουνε δουλέψει μεθοδικά, νομίζω δύσκολα θα βρεθεί κάποιος/α που θα διαφωνεί με αυτό. Δες ξανά το θέμα των συνεπαγωγών, ότι δηλαδή οτιδήποτε προπαγανδίζουν οι φασίστες είναι εννοιολογήματα της αστικής διανόησης που καλλιεργήθηκαν στις “καλές εποχές”. Πέρα απ’ αυτό, μόνο κάποιος που ζει στο διάστημα θα διαφωνούσε ότι τους αβαντάρουν αυτοί που έχουν στην ιδιοκτησία τους τα μέσα παραγωγής, είτε με χρήμα, είτε με προβολή. Το αν οι μάζες ασπάζονται αυτά τα ιδεολογήματα, είναι επειδή αυτά που έχουν να προπαγανδίσουν έχουν ήδη ωριμάσει στ’ αυτιά τους μέσω όλων των θεσμών της αστικής εξουσίας. Αυτό απέχει πάρα πολύ και είναι στην ουσία αντίθετο από την συνομοσιολογία την οποία λές ότι υιοθετεί αυτή η προσέγγιση. Η Αναρχία της Ισπανίας του 36′ έχει πολύ περισσότερα κοινά με τον Λενινισμό στη θεωρία και στην πρακτική απ’ ότι παραδέχονται πολλοί σημερινοί Αναρχικοί (βλέπε επανστατική πειθαρχία, κεντρικός σχεδιασμός οικονομίας όταν δημιουργούνταν προβλήματα από CNT κτλ). Αυτή την Αναρχία σέβομαι απόλυτα, όπως θα έπρεπε να κάνει κάθε επαναστάτης/τρια. Η αναρχία που είναι συγκεκαλυμμένη σοσιαλδημοκρατία όμως και που ανάγει όλα τα προβλήματα του κινήματος σε ζητήματα κουλτούρας, επικαλούμενοι λανθασμένα Γκραμσιανές θέσεις κιόλας είναι ακίνδυνη για τους καπιταλιστές αλλά επικίνδυνη για το κίνημα, ακόμη και για τους ίδιους τους Αναρχικούς.

  • Reply June 2, 2014

    μιστερμαξ

    WCD, ναι μεν αλλα.

    Ναι μεν τα ιδεολογηματα των φασιστών προϋπήρχαν εντος του αστικού συστήματος, αλλά το ίδιο μπορεί να ειπωθεί για μια μεγάλη γκάμα “ιδεολογιών”.

    Τα ΜΜΕ δεν αβαντάρουν τους εθνικιστές, αλλά το κάθε μμε αβαντάρει τα συγκεκριμένα επιχειρηματικά συμφέροντα. Θα ήταν λάθος αν νομίζουμε πως το σιγμαλαηβ, ο φιλελευθερος, ο πρετεντέρης, ο γκαρντιαν στην αγγλια κτλ, προωθουν τους φασιστες, συστηματικά ή επι σχεδίο.

    Και ερχομαι στο πιο σημαντικο: αν οι μαζες ασπαζονται τα ιδεολογήματα αυτα, δεν σημαινει πως φταίει η “προπαγάνδα του συστηματος”.

    Με εκνευρίζει να ρίχνουμε το φταίξιμο στους αλλους, ενω ηταν και ειναι απο το χερι μας να αλλάξουμε τα πραγματα. Εμεις φταιμε και οχι το συστημα για την κυριαρχία των αστικών όρων. Φταίμε γιατι υπήρξαμε κατωτεροι των περιστάσεων.
    Φταίμε γιατι δεν γιναμε το παραδειγμα απο τον νεο κοσμο που ονειρευόμαστε.
    Φταίμε γιατι υπήρξαμε περισσοτερο αντιφασιστες παρα κομμουνιστές. Αντι να δημιουργήσουμε, επιλέξαμε την αγονη πολεμική χαρακωμάτων.
    Φταίμε γιατί δεν γίναμε το υπερλαμπρο αστέρι που θα μπορουσε να διωξει καθε γωνια απο το σκοτος του φασισμου.

    Οποτε ακουω πως “για την ανοδο του φασισμου φταιει το κρατος και η αστικη ταξη” ξερω πως εχω μπροστά μου καποιον ευθυνόφοβο και δειλο.

    υγ-δεν το λεω για εσας φυσικά και χειροκροτώ την καλη προσπάθεια που κανετε απο αυτο εδω το μπλοκ.

Leave a Reply